پيامبر پيش از ورود خود به مدينه شالودهء آن را در مدت اقامت چند روزهء خود ريخته بود - بسازند و اين ساختمان در ظاهر بهنام مسجد باشد و در واقع محفلى براى حزب و مجمعى براى منافقان بهشمار رود و در مواقع نماز ، به بهانهء نماز گزاردن در آنجا گرد آيند و تعليمات تخريبى ببينند و در طريق اجراى دستورهاى ابوعامر به بحث و مذاكره بپردازند .
نمايندگان حزب منافق خدمت پيامبر آمدند و به بهانهء اينكه پيران و بيماران در شبهاى تار و بارانى موفق نمىشوند مسافت ميان خانهها و مسجد قبا را طى كنند ، اجازه خواستند مسجدى ساخته شود . پيامبر اكرم اجازهء صريحى نداد و بلافاصله عازم تبوك گرديد . چند ماه مسافرت پيامبر طول كشيد و منافقان از اين فرصت استفاده كرده ساختمان مسجد را بهپايان رساندند . هنگام مراجعت پيامبر از تبوك ، منافقان اصرار داشتند كه پيامبر آنجا را با اقامهء جماعت افتتاح فرمايد تا به تمام معنا رنگ مسجد بهخود بگيرد و ديگر ، رهبر مسلمانان نتواند آن را ويران كند . فرشتهء وحى نازل گرديد و از منويات سوء منافقان ، پيامبر را آگاه ساخت و با آوردن آيات ياد شده اهداف منافقان را از ساختن اين معبد ، در چهار كلمه خلاصه كرد و اكنون به شرح اين چهار هدف مىپردازيم :
1 . « ضِراراً » : اين مسجد به عنوان ضرر وارد كردن به مسلمانان ساخته شده و هيچ غرض خدايى در آن نيست .
2 . « وَ كُفْراً » : براى تقويت كفر بنا شده است .
3 . « وَتَفْريقاً » : براى ايجاد دو دستگى و ايجاد اختلاف ميان مردم « قبا » ساخته شده تا نتوانند آنان اجتماع صحيحى به وجود آورند .
4 . « وَ إِرْصاداً » : كمينگاهى براى ابوعامر است كه محارب خدا و پيامبر اوست . اگر چه منافقان ادعا دارند كه غرض دينى در اين كار دارند ، لكن آنها دروغ مىگويند .
آنگاه خداوند پيامبر را از اينكه در آنجا نماز بر پا دارد ، نهى مىنمايد و
در سرزمين تبوك (تفسير سوره توبه) (فارسى) — صفحة 258
مساهمون: الشيخ جعفر السبحاني
ص٢٥٨