اسلامى بهرهاى ببرند و چون از مصارف هشتگانهء زكات بيرون بودند پيامبر اكرم درخواست آنها را رد مىنمود و آنان ناراحت مىشدند .
روزى پيامبرگرامى زكاتى را تقسيم مىكرد ، ثروتمندان منافق در وقت تقسيم حاضر بودند ، تصور مىكردند كه سهمى خواهند برد ولى پيامبر تمام آنها را ميان فقيران تقسيم نمود و چيزى بديشان نداد . در اين اثنا ذوالخويصره تميمى ، كه بعدها در سلك خوارج درآمد ، جلو آمد و عرض كرد : « اعدل يا رسول اللَّه ؛ روش عدالت پيشگير » . رسول خدا از سخن بىجا و مغرضانهء او كمى ناراحت شد و فرمود :
« ويلك من يعدل إذا لم أعدل ؛
واى بر تو ! هرگاه ( من با داشتن مقام رسالت ) عدالت نكنم چه كسى عدالت خواهد كرد ؟ » يكى از اصحاب بلند شد و درخواست كرد كه او را براثر اين جسارت مجازات كند . حضرتش اجازه نداد و از آيندهء تاريك معترض گزارش داد و فرمود كه ، اين مرد به گروهى مىپيوندد كه از دين خدا بيرون مىروند بهسان تيرى كه از چلهء كمان رها مىشود .
آيهء پنجاهوششم ، پرده از اسرار اين گروه برمىدارد كه اين حزب مادى از آنجا كه علاقهاى به معنويات اسلام ندارد ؛ هر موقع منافع شخصى آنها در خطر افتد دستگاه تخريبى و تبليغى خود را عليه اسلام راه مىاندازند .
اين گونه عمل اختصاصى به منافق ندارد
اين حقيقتى است كه اختصاص به منافق ندارد ؛ بلكه منافق به عنوان يك مصداق بارز معرفى شده است . بنابراين هر گروهى كه با انگيزههاى مادى از دستگاهى حمايت مىكنند ، تا آن روز حاضرند قلم و بيان و فعاليتهاى خود را به نفع آن دستگاه به كار ببرند كه منافع خود را در ترويج و ثبات دستگاه احساس كنند ، ولى اگر روزى از دستگاه رانده شوند و ريشههاى حياتى و رگهاى منافعشان بريده شود ، در اين صورت فرشتهء ملكوتى را هيولايى ترسناك معرفى مىكنند و حداكثر كوشش خودرا بهكار مىبرند كه مردم را به دستگاه بدبين
در سرزمين تبوك (تفسير سوره توبه) (فارسى) — صفحة 195
مساهمون: الشيخ جعفر السبحاني
ص١٩٥