نيروهاى مختلف قرار خواهد داد ، شب و روز آسوده نخواهد نشست ، در خواب و بيدارى نقشهء زيادى و فزونى آن را خواهد كشيد و در يك عذاب روحى حرص و آز ، معذب خواهد بود و هر چه ارقام ثروت بالا رود ، ولع شديدى در خود احساس خواهد نمود و در نتيجه چيزى عايد او خواهد شد كه دوام و ثبات ندارد . حقا كه اين زندگى همان زندگى « ضنك » است كه قرآن مجيد دربارهء دنياپرستان فرمودهاست :
« وَمَنْ أَعْرَضَ عَنْ ذِكْرِى فَإِنَّ لَهُ مَعِيشَةً ضَنْكاً وَنَحْشُرُهُ يَوْمَ القِيامَةِ ؛ « 1 »
اگر كسى از ياد خدا روى گرداند يك زندگانى سخت و تنگ ، نصيب وى خواهد شد و در روز رستاخيز نابينا محشور مىشود » .
مقصود از زندگى سخت و تنگ ، اين نيست كه از نظر زندگى ، لنگ و بيچاره گردد بلكه منظور ، همان عذابهاى روحى است كه پيوسته با چنين افرادى دست بهگريبان است و با داشتن ثروت سرشار ، هنوز ميدان زندگى را براى خود تنگ ديده در فكر اقليم ديگر است . بهطور مسلم ، چشمپوشى از دنيا براى چنين افراد در لحظه مرگ ، بسيار ناگوار و صعب خواهد بود . از اين نظر قرآن مىفرمايد : اى رسول خدا ، ثروت و اولاد به حسب ظاهر براى منافقان وسيلهء نعمت است ، ولى در حقيقت نقمت و عوامل بد بختى است : « فَلا تُعْجِبْكَ أَمْوالُهُمْ وَلا أَوْلادُهُمْ إِنَّما يُرِيدُ اللَّهُ لِيُعَذِّبَهُمْ بِها فِى الحَيوةِ الدُّنْيا . . . » .
آيههاى 55 و 56 به دروغپردازى منافقان اشاره مىنمايد و تظاهر آنان را به اسلام ، صورى مىداند و مىفرمايد : علت توقف آنان در مركز اسلام ( مدينه ) از اين نظر است كه گريزگاهى ندارند .
هامش
( 1 ) . طه ( 20 ) آيهء 124 .