پيروزى باطنى و تحصيل رضاى الهى و كسب درجات اخروى و زندگى هميشگى .
مسلمانان معتقدند كه پيوسته آنان پيروز و نيك فرجام هستند و همواره يكى از دو نيكى در انتظار آنهاست ؛ ولى منافقان و كافران را يكى از دو حادثهء بد و ناگوار تهديد مىكند يا در اين جهان به دست مؤمنان نابود مىگردند و يا در سراى دگر به سرنوشت سوء كردار خود مىرسند ، پس در هر حال فنا و شكست آنها قطعى است .
در پايان به توضيح جملهء « وَ لا تَفْتِنى » كه در آيهء چهلونهم وارد شدهاست مىپردازيم . آنچه به نظر مىرسد اين است كه مقصود از فتنه در اين آيه ، همان محنت و بلا و مصيبت است ؛ زيرا مسافرت در تابستان ، آنهم در نقاط گرمسير و بىآب ، سراسر محنت است و بلا ، چنانكه خود منافقان بنا به نقل قرآن مىگفتند :
« لا تَنْفِروا فِى الْحَرِّ ؛ در فصل گرما كوچ نكنيد » . خدا در پاسخ اعتذار آنها مىگويد :
« أَلا فِى الْفِتْنَة سَقَطُوا ؛ سرانجام ، بلا دامنگير آنهاست » و هرگاه از بلاهاى دنيوى فرار كنند ؛ به بلاى اخروى و محنتهاى سراى دگر ، دچار خواهند شد . بنابراين جملهء « وَ إِنَّ جَهَنَّمَ لَمُحِيطَةٌ بِالكافِرِينَ » به منظور توضيح همين بلاها وارد شدهاست .
احتمال ديگر اينكه ، جملهء « وَ لا تَفْتِنّى » به معناى « ما را گول نزن و فريب مده و مغرور نساز » باشد ؛ زيرا گويا پيامبر در تحريك مردم به جهاد ، سخن از غنايم با ارزش روميان به ميان آورده بود و از اين راه آنان را تهييج مىنمودهاست در چنين حالت برخى از منافقان به پيامبر مىگفتند : يا رسول اللَّه ، ما را با توصيف غنايم فريب مده . قرآن در پاسخ آنها مىفرمايد : « ألا فِى الْفِتْنَةِ سَقَطُوا ؛ سرانجام شماگول خوردهايد و غرور كفر و ضلالت شما را فرا گرفته است » ، ولى احتمال نخستين در نظر ما صحيحتر و استوارتر است .
در سرزمين تبوك (تفسير سوره توبه) (فارسى) — صفحة 186
مساهمون: الشيخ جعفر السبحاني
ص١٨٦