پيروان خود را در نحوهء تحصيل آن آزاد مىگذارد و هرگز براى رسيدن به هدف ، وسيلهء خاصى را تعيين نكرده و مقدس نمىشمارد ، جز اين كه گاهى از يك رشته وسايل ضد انسانى و نامشروع جلوگيرى مىكند .
اسلام با داشتن چنين ديد وسيع ، قوانين خود را از هر نوع تصادم با چهرههاى تمدن باز مىدارد ، مثلًا قرآن در آيات بى شمارى مردم را به تحصيل دانش دعوت مىكند ، آن جا كه مىفرمايد :
« هَلْ يَسْتَوِى الَّذِينَ يَعْلَمُونَ وَالَّذِينَ لا يَعْلَمُونَ إِنَّما يَتَذَكَّرُ أُولُوا الأَلْبابِ » ؛ « 1 »
آيا دانا و نادان يكى است ، فقط صاحبان خرد متذكر مىشوند .
ولى در نحوهء آموزش علم ، وسيلهء خاصى را مقدس نمىشمارد ، زيرا آنچه هدف اسلام است تحصيل علم و دانش است و براى آن وسيلهاى مطرح نيست .
حالا وسيلهء آموزش هرچه باشد دست پيروان خود را دربارهء آن بازگذارده است و از اين رو هر نوع وسيلهاى كه ما را به هدف برساند از قلم و كاغذ و گچ و تختهسياه و مجموع وسايل ارتباط جمعى و . . . همه مورد پذيرش اسلام است .
ب ) از نظر قرآن عفت و پوشش براى زن در خارج خانه و محيط كار يك مسألهء حياتى است و آيات قرآن به طور مكرر زن را به عفت ، پاكى و پوشش دعوت كرده است ، ولى هرگز اسلام او را در مسألهء پوشش به شكل خاصى مقيد نكرده است و دست او را در انتخاب نحوهء پوشش كه تأمينگر هدف اسلام باشد بازگذارده است و اگر در اين مورد او را به لباس خاصى مقيد مىساخت با پوششهاى محلى و يا با مظاهر تجدّد كنونى كه پيوسته شيوه و مد پوشش در حال دگرگونى است تصادم پيدا مىكرد .
ج ) قرآن از مسلمانان مىخواهد كه صفوف خود را در برابر دشمنان ، پيوسته قوى و نيرومند سازند و اين اصل اسلامى را چنين بيان مىكند :
هامش
( 1 ) . زمر ( 39 ) ، آيهء 9 .