مثلًا سيلبنيان كنى كه به ويرانى قسمتى از شهرها منجر مىگردد و گروهى را مىكشد و عدهاى را بىخانمان مىسازد سرتاسر زيانبار است .
طوفانى در شعاع چند كيلومترى به وجود مىآيد و چند درخت را از جاى مىكند ، اگر در علل پيدايش آن دقت كنيم خواهيم ديد كه چه بسا اين طوفان معلول وزش باد مفيد و سودمندى در هزاران هكتار زمين بوده كه قطعات ابر را از سواحل دريا با خود همراه داشته و به بيابانهاى سوزان و سرزمينهاى آمادهاى رسانيده است . اگر كمى بالاتر رويم خواهيم ديد كه اين باد در نقطهء وسيعترى بهصورت نسيم ملايمى بوده كه به روح و روان ساكنان آنجا فرح و شادى بخشيده است .
بشر در ارزيابى پديدههاى آفرينش دچار يك نوع خود بينى خاص است و به همه چيز و به هر پديده از عينك سودجويانهء خويش مىنگرد . هر گاه حادثهاى به سود او و بستگان و دوستان او بود بىدرنگ به وجد و شادى برمىخيزد و اگر فردى مؤمن باشد به شكرانهء آن ، پيشانى بر خاك مىسايد و در غير اين صورت آن را بلا ، آفت ، بدبختى و تيرهروزى تلقى مىكند .
يك چنين داورى بسان درگيرى ابرقدرتها در نقطهاى از جهان مىباشد كه هر گروه و دستهاى آن را از ديدهء منافع خويش تفسير مىكند ، گروهى آن را نعمت و پيروزى و برخى آن را شكست سياسى تلقى مىكنند .
از اين بيان روشن گرديد كه تقسيم سطحى پديدهها به خير و شر ، علتى جز تنگى نظر و يك بعدى بودن مطالعه و داورى ندارد .
اصولًا هر پديدهاى را اعم از نيك و بد ، زشت و زيبا بايد با نظام جهان سنجيد و آن را جزئى از مجموع جهان آفرينش دانست و سپس دربارهء آن داورى نمود ، چهبسا براى بقاى نظام آفرينش ، انفجارى در نقطهاى ضرورت داشته باشد كه از فروريختن نظام گيتى جلوگيرى كند ، اين انفجار هر چند گروهى را نابود و آبادىهايى را ويران مىكند ، اما در عين حال مطابق با حكمت و عدالت پروردگار است .
عقايد اسلامى (در پرتو قرآن، حديث و عقل) ( فارسى) — صفحة 205
مساهمون: الشيخ جعفر السبحاني
ص٢٠٥