عدل تكوينى و تشريعى
براى توضيح حقيقت عدل الهى لازم است دربارهء آن ، قدرى گستردهتر بحث كنيم . عدل الهى بر دو قسم است :
1 . عدل تشريعى
حقيقت عدل تشريعى را بايد در دو مورد جستجو نمود :
يك ) تكليفهاى الهى و دستورهاى آسمانى كه به وسيلهء پيامبران بر مردم فروفرستاده شده است براساس عدل و داد استوار است و خداوند در تكاليف و دستورات خود ، قدرت ، توانايى و اندازهء امكانات بندگان را در نظر مىگيرد وبرهمان اساس وظايفى براى آنان تعيين مىكند .
دو ) در روز رستاخيز براساس عدل و داد ميان افراد داورى مىكند و هيچ گاه به افراد نيكوكار و بدكار به يك چشم نگاه نمىكند و اگر در زمينههاى مساعد و شرايط خاصى گنهكارى را عفو كند هيچ گاه به افراد مؤمن و صالح ، كيفر بد نمىدهد .
قرآن مجيد مىگويد :
« وَلانُكَلِّفُ نَفْساً إِلّا وُسْعَها وَلَدَيْنا كِتابٌ يَنْطِقُ بِالْحَقِّ وَهُمْ لا يُظْلَمُونَ » ؛ « 1 »
براى هيچ كس بيش از توانايىاش وظيفه تعيين نمىكنيم و نزد ما كتابى است ( نامهء اعمال ) كه حق را بيان مىكند و به آنها ظلم نمىشود ( و هركس پاداش عملى را كه انجام داده مىبيند ) .
2 . عدل تكوينى
در اين قسم از عدالت ، سخن دربارهء وظايف و تكاليف الهى بر بندگان و
هامش
( 1 ) . مؤمنون ( 23 ) آيهء 62 .