62 .
وَ هُوَ الَّذِي جَعَلَ اللَّيْلَ وَ النَّهارَ خِلْفَةً لِمَنْ أَرادَ أَنْ يَذَّكَّرَ أَوْ أَرادَ شُكُوراً ؛
اوست كه شب و روز را پىدرپى قرار داده است تا وسيلهاى باشد براى آنها كه مىخواهند پند گيرند و يا سپاسگزارى كنند .
سجده ، نهايت خضوع و تذلّل در برابر موجودى است كه انسان ساجد ، عظمت و بزرگى او را از درون دل احساس مىنمايد و تنها با نهادن پيشانى بر زمين يا همراه با اعضاى ديگر به دريافت باطنى خود ، تجسم مىبخشد و احساس قلبى خود را در قالب امور حسى مىريزد .
انگيزه تذلّل در برابر موجود ، يكى از دو امر زير است :
1 . احساس عظمت و بزرگى در طرف ؛
2 . انعام و بخشش .
اگر انگيزهء كرنش و اظهار كوچكى ، همان احساس عظمت و دريافت كمال بىنهايت باشد ، شايستهترين فردى كه بايد در برابر او كرنش و اظهار كوچكى نمود ، خداست ، زيرا او از كمال بىحد و جمال بىنهايت برخوردار است و از هر نقصى و عيبى كه مايهء نياز و احتياج و فقر و حقارت باشد ، پيراسته مىباشد .
در قرآن مجيد به چنين انگيزهاى اشاره شده است ، مثلا آنجا كه پس از دعوت بر سجده ، گوشهاى از مظاهر قدرت خدا را بيان مىكند كه حاكى از كمال و جمال بىحد اوست و مىخواهد به انگيزهء لزوم