را » . « 7 » چون جنگ بوتهء آزمايشى است كه مجتمع اسلامى را از عناصر ضعيف و منافق پاك مىسازد ، به همان گونه كه قلب هر كس را كه در آن قدم مىگذارد از چركهاى آن خالى مىكند ، پس بر ما است كه آن را همچون مدرسهاى براى قهرمانى و فداكارى در نظر بگيريم ، و از آن خواستار فخر و پيروزى نباشيم ، بلكه در آن بكوشيم كه جانهاى خويش را در آن پاك كنيم ، و آنها را براى رسيدن به شجاعت و قبول فدا شدن تربيت كنيم ، و از اين لحاظ پيرو امام على - عليه السلام - باشيم كه گفته است : « به خدا اگر عرب در جنگ با من پشت به پشت دهند ، روى از آن برنتابم » ، « 8 » و در سفارشنامهء خود به فرزندش محمد ابن الحنفيّة در آن هنگام كه وى را به ميدان جنگ مىفرستد ، چنين سفارش مىكند : « اگر كوهها از جاى كنده شود ، تو جاى خويش بدار ! دندانها را بر هم فشار ، و كاسهء سرت را به خدا عاريت سپار ! پاى در زمين كوب و چشم بر كرانهء سپاه نه ، و بيم بر خود راه مده ! و بدان كه پيروزى از سوى خدا است » ! « 9 » / 214 چون هدف اساسى جنگ آزمودن مؤمنان است ، پيروزى از آن خدا است ، و آن را زمانى بر ايشان فرو مىفرستد كه حكمت آزمايش تمام و كامل شده باشد ، و صبر و استقامت ايشان را مشاهده كند ، خواه عوامل مادّى پيروزى در دسترس باشد يا نه ، و معرفت اين حقيقت بر شجاعت و از خود گذشتگى و شكيبايى و استقامت سپاهيان اسلام مىافزايد .
وَ الَّذِينَ قُتِلُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَلَنْ يُضِلَّ أَعْمالَهُمْ
و اعمال كسانى كه در راه خدا كشته شدهاند ، گم نخواهد شد .
بدان سبب كه آنان بنا بر روش و برنامهء الاهى برخاستند و روانهء ميدان جنگ شدند ، و در راه خدا شربت شهادت نوشيدند ، خدايى كه سپردهها در نزد او
هامش
( 7 ) - آل عمران / 141 .
( 8 ) - نهج البلاغة ، نامهء 45 .
( 9 ) - همان كتاب ، نامهء 55 .