3 - اقاله
امام صادق ( ع ) فرمودند :
« أَيُّمَا عَبْدٍ أَقَالَ مُسْلِماً فِى بَيْعٍ أَقَالَهُ اللَّهُ عَثْرَتَهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ »
« 1 » .
« هر بندهاى كه مسلمانى را در معاملهاى اقاله كند ، خداوند لغزشهايش را در روز قيامت مىبخشد . »
احكام :
1 - اقاله چيست « 2 » ؟ اقاله يعنى فسخ قرارداد توسّط يكى از طرفين معامله وموافقت طرف ديگر بدون اينكه ، سببى آن دو ، يا يكى را « چنان كه در خيارات آمد » ملزم به فسخ قرارداد كند .
2 - ممكن است كه اقاله دو طرفه باشد « تقايل » ؛ مانند اينكه هر دوطرف به هر دليلى در فسخ قرارداد اتّفاق نظر داشته باشند .
3 - اقاله يا تقايل در تمام قراردادها به جز نكاح جارى است .
4 - بر شخص ديگر ، قبول خواسته فرد پشيمان واقاله اوواجبنيست بلكه به اعتبار اينكه اقاله يكى از لوازم اخلاق نيكو در معاملات است ، همانگونه كه در روايات آمده ، مستحبّمؤكّد است .
5 - واژه وصيغهاى مخصوص براى اقاله نيست ، با هر لفظى وحتّى عملى كه اين مفهوم را برساند واقع مىشود ، چنان كه اگر مشترى كالا را به فروشنده به عنوان پشيمانى وخواست اقاله پس دهد و فروشنده راضى باشد ، و با پس دادن بهاى كالا رضايت خود را نشان دهد ، اقاله واقع مىشود .
6 - واجب است كه اقاله بدون كم وكاست يا زيادى در محدوده چيزى باشد كه قرارداد بر آن منعقد شده است ، بنابراين اگرشخصى خانهاى را ماهيانه به صد هزار تومان اجاره كند وپيشاز استفاده پشيمان شود و طرف ديگر راضى شود ،
هامش
( 1 ) - وسايل الشّيعة ، ج 12 ، كتاب التّجارة ، ابواب استحباب اقالة النادم ، ص 345 ، باب 3 ( 20 جلدى ) و همان ج 17 ص 386 ( از 29 جلدى ) ، ح 2 .
( 2 ) - اقاله در زبان عربى يعنى فسخ قرارداد ، و أقالَ العقدَ يعنى قرارداد را فسخ كرد و استقاله العقد يعنى ازطرف مقابل خواست تا قرارداد را فسخ كند . و تقايل الرجلانالعقد يعنى دو نفر بعداز انعقاد قرارداد با رضايت آن را فسخ كردند .