بگونهاى كه از نظر علموعرف ديگر وجود نداشته باشد ، حكم ان نيز زايل مىگردد .
بدين سان در تشخيص موضوع نجس و توضيح شيوههاى اجتناب از آن ، هدايت « عقل » ، آگاهىهاى « علم » و دانش و مقياسهاى « عرف » ، هر سه با هم در ارتباط تنگاتنگ با همديگر مورد استفاده قرار مىگيرد .
احكام نجاسات
تعريف نجاست
نجاست در لغت به معناى پليدى و ناپاكى است امّا در اصطلاح شرعى آن پليدىاى است كهشريعت به اجتناب از آن و بر طرف كردن آن از جامه و بدن و هر چيزى كه طهارت آن درهنگام استعمال شرط است ، دستور داده است ، مانند طهارت جامه و بدن در حال نماز وطواف .
نجاساتى كه دين به اجتناب و پرهيز از آن دستور داده ، ده چيز است :
1 - ادرار 2 - مدفوع 3 - منى 4 - مردار 5 - خون 6 - سگ
7 - خوك 8 - كافر 9 - شراب و فقاع
10 - عرق حيوان نجاستخوار و همچنين عرق جنب از حرام .
1 و 2 - ادرار و مدفوع
واجب است از ادرار و مدفوع انسان و حيوان حرام گوشت اجتناب شود امّا آنچه ازحشراتى كه خون جهنده ندارد ، خارج مىشود ، مانند پشه و سوسك و مانند آن اشكال ندارد .
فروع مسأله بشرح ذيل است :
1 - بهتر آن است كه از مدفوع حيوانى مثل مار كه حرام گوشت است و خون جهنده ندارد ، اجتناب شود .
2 - آنچه از ادلّه استفاده مىشود اين است كه مدفوع همه پرندگان پاك است واحتياطمستحبّ اين است كه از فضولات پرندگان حرام گوشت مخصوصاً ادرار خفّاش ، اجتناب شود .
3 - حيوان نجاستخوار و حيوانى كه انسان با آن نزديكى كرده و گوسفندى كه شير خوكخورده است را به حيوان حرام گوشت ملحق كردهاند .
4 - جايز است از ادرار و مدفوع در كودسازى و مانند آن استفاده شود ، چنان كه فروختنآندو به همين منظور با كراهت شديد ، جايز است .