ج - موقعى كه مسلمانان در برخى از كشورها مورد تعرّض دشمن واقع شوند و از نظر دينى يا دنيوى در ضعف و ناتوانى قرار گيرند ، بر ساير مسلمانان واجب است كه براى دفاع از آنان به جنگ بپردازند ، زيرا خداوند مىفرمايد :
وَمَا لَكُمْ لَا تُقَاتِلُونَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَالْمُسْتَضْعَفِينَ مِنَ الرِّجَالِ وَالنِّسَاءِ وَالْوِلْدَانِ الَّذِينَ يَقُولُونَ رَبَّنَا أَخْرِجْنَا مِنْهذِهِ الْقَرْيَةِ الظَّالِمِ أَهْلُهَا وَاجْعَل لَنَا مِن لَدُنْكَ وَلِيّاً وَاجْعَلْ لَنَا مِن لَدُنكَ نَصِيراً « 1 »
« چرا در راه خدا و مردان و زنان و كودكانى كه تضعيف شدهاند پيكار نمىكنيد ؟ همان افرادى كه مىگويند : پروردگارا ! ما را از اينشهر كه اهلش ستمگرند بيرون ببر ، و از طرف خود براى ما سرپرستى قرار ده و از جانب خود يار و ياورى براى ما تعيين فرما . »
د - جنگ با باغيان ، يعنى كسانى كه بر ضدّ دولت اسلامى ، قيام مسلّحانه مىكنند ، واجب است و كسانى كه از پرداخت زكاتخوددارى مىكنند ، حكم باغى را دارند و اقوا اين است كه هر نوع تمرّد مسلّحانه به « بغى » ملحق مىشود و از همين قبيلاست جنگ با كسانى كه بعداز برقرارى صلح به بغى و تجاوز مىپردازند ، زيرا خداوند فرموده است :
وَإِن طَائِفَتَانِ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ اقْتَتَلُوا فَأَصْلِحُوا بَيْنَهُمَا فَإِنْ بَغَتْ إِحْدَاهُمَا عَلَى الْأُخْرَى فَقَاتِلُوا الَّتِي تَبْغِي حَتَّىتَفِيءَ إِلَى أَمْرِ اللَّهِ فَإِن فَاءَتْ فَأَصْلِحُوا بَيْنَهُمَا بِالْعَدْلِ وَأَقْسِطُوا إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُقْسِطِينَ « 2 » .
« و هرگاه دو گروه از مؤمنان باهم به نزاع و جنگ بپردازند آنها را آشتى دهيد و اگر يكى از آن دو بر ديگرى تجاوز كند با گروه متجاوزپيكار كنيد تا به فرمان خدا باز گردد ، و هرگاه بازگشت ، در ميان آن دو به عدالت ، صلح برقرار سازيد و عدالت پيشه كنيد كه خداوند عدالتپيشگان را دوست مىدارد . »
ه - زمانى كه فرد - هر فردى - مورد تهديد واقع شود و جان او ، يا دين ، يا شرف و حيثيت ، و يا مال او مورد تجاوز قرار گيرد ، براى او جايز است كه براى دفاع از خود وارد جنگ شود ، زيرا رسول خداصلى الله عليه وآله فرمود :
« مَن قُتِلَ دُونَ مَظْلَمَتِهِ فَهُوَ شَهِيدٌ
» « 3 » .
« كسى كه مورد ظلم واقع شده و در دفاع از خود كشته شود ، شهيد است . »
از مصداقهاى همين نوع جنگ است ، جنگ در زير پرچم ظالم ولى براى دفاع از خود و شرف و ناموس خود نه براى اطاعت ازاوامر ظالم يا دفاع از سلطه و حاكميت او . در حديث منقول از امام صادقعليه السلام آمده است : راوى مىگويد : از امامعليه السلام پرسيدم دربارهمردى كه براساس « امان
هامش
( 1 ) سوره نساء ، آيه 75 .
( 2 ) سوره حجرات ، آيه 9 .
( 3 ) وسائل الشيعه ، ج 11 ، باب 46 ، ابواب جهاد العدوّ ، ص 92 ، حديث 8 .