شرايط وجوب جهاد
1 - همه اقسام جهاد ، بر همه فرزندان امّت مسلمان واجب كفائى است مگر صاحبان عذر و ضرر . جهاد بر هيچ كسى واجب عينىنمىشود مگر در صورتى كه امام بر كسى به طور معيّن جهاد را واجب گرداند يا اينكه بسيج عمومى اعلام شود .
2 - جهاد از كسانى كه قلم تكليف از آنان رفع شده مانند كودك و ديوانه ساقط است .
3 - از صاحبان عذر و ضرر كه نمىتوانند جنگ كنند جهاد نيز ساقط است مانند : بيمار ، كور ، لنگ و كسى كه نفقه و هزينه جهادرا ندارد .
4 - اگر طرز و شكل جنگ به گونهاى باشد كه تنها در توان گروه خاصّى باشد ، تنها بر آنان واجب و از بقيّه ساقط است مثل جنگدر دريا كه تنها در توان نيروى دريائى است و از ديگران ساقط است و يا جنگ در هوا كه تنها بر نيروى هوائى واجب ، و از ديگرانساقط مىباشد .
5 - فقها گفتهاند : پدر و مادر مىتوانند فرزند بالغ و مكلّف خود را از رفتن به جهاد منع كنند مگر اينكه بر او واجب عينى شدهباشد ، و برخى هم گفتهاند : طلبكار در صورتى كه زمان طلب او سر رسيده باشد ، مىتواند بدهكار خود را مانع از رفتن به جهاد شود تااينكه بدهى خود را پرداخت كند .
6 - فقها گفتهاند : جهاد بر زن هم واجب نيست ، ولى اين سخن آنان شامل آن موردى نيست كه ، در صورت ضرورت ، بسيج عمومىدفاعى از طرف امام اعلان شود ، زيرا اين حالت زنان را هم شامل مىشود .
7 - جايز است كه شخصى ، هزينه جهاد ديگرى را پرداخت كند ، كه دراين صورت برخى از فقها گفتهاند جهاد از او ساقط مىشودمگر اينكه به صورت عينى بر او واجب شده باشد .
8 - كسى كه از رفتن به جهاد عاجز است ، مستحبّ است كه شخص ديگرى را براى جهاد آماده و تجهيز كند ، و برخى گفتهاند : واجب است .
حكم جنگ در حَرَم و در ماههاى حرام
« 1 »
1 - جايز نيست در ماههاى حرام جنگ با كسانى آغاز شود كه براى اين ماهها احترام قايل هستند ( مانند مشركينقريش ) . امّا آغاز جنگ با كسانى كه اعتقاد به حرمت اين ماهها نداشته باشند ، اشكال ندارد . و همچنين پرداختن به جنگدفاعى به طور مطلق دراين ماهها جايز است .
هامش
( 1 ) منظور از ماههاى حرام ، ماههاى : رجب ، ذوالقعده ، ذوالحجّه و محرّم است .