« اى پدر ! دانشى براى من آمده كه براى تو نيامده است بنابراين از من پيروى كن تا تو را به راه راست هدايت كنم . »
حضرت ابراهيم در برابر پدر و قومش به چالش و مبارزه برخاست وچنين گفت :
وَإِذْ قَالَ إِبْرَاهِيمُ لِأَبِيهِ آزَرَ أَتَتَّخِذُ أَصْنَاماً آلِهَةً إِنِّي أَرَاكَ وَقَوْمَكَ فِي ضَلَالٍ مُبِينٍ « 1 » .
« به ياد بياور هنگامى را كه ابراهيم به پدرش آزر گفت : آيا بتهايى را معبودان خود انتخاب مىكنى ؟ من ، تو و قوم تو را در گمراهىآشكارى مىبينم . »
از بصيرتى كه از آيات فوق بدست مىآيد احكام زير را استفاده مىكنيم :
اوّل - بر هر انسانى لازم است هنگاميكه به مرحله رشد مىرسد ، در فرهنگ ، افكار وديدگاههايش تجديد نظر كند و اگر فرهنگو ميراث پدرانش را ، مخالف خرد يافت ، بايد خود شخصاً در جستجوى حقيقت برآيد .
دوّم - بر پدران است كه فرزندان خود را از اوايل كودكى به انديشيدن سالم تربيت نمايند ، وموهبت خرد وحكمترا در وجود آنانرشد بدهند ، وميل بهجستجو وكاوشرا در آنان برانگيزند .
سوم - اگر پدر و مادرت تو را به تبعيت از طاغوت و تسليم شدن در برابر رژيمهاى ستم پيشه دعوت نمايند ، ضمن تقيّد به بهترينرفتار نيك با پدر و مادر ، نبايد دراين مورد از آنان اطاعت كنى زيرا آنان نمىتوانند در روز قيامت در برابر مجازات خداوند از تو دفاعكنند .
چهارم - هر نسلى متمايل است روش خود را ادامه دهد و به آن يك قداست شرعى ببخشد ، ولى اين يك عمل ناصواب و تشريع وبدعت است ، زيرا حكم ، تنها حكم خداوند است و هيچ نظر يا سنّت يا تجربه ديگرى ، قداست يا مشروعيّت الهى ندارد ، و براىفرزندان جايز نيست كه از هر حكم غير الهى به عنوان يك حكم شرعى ، تبعيّت نمايند .
پنجم - براى اينكه دين را به طور دقيق بفهميم و حقايق و احكام آن را درست درك كنيم بايد از روش سالمى كه در خود متون دينىدستور داده شده پيروى كنيم ، و لازم نيست كه هميشه از روشى كه پدران ما پيشنهاد مىكنند تبعيّت نمائيم ، زيرا ممكن است روشآنان ، روش سالم الهى نباشد و يا اينكه ممكن است پدران ما ، در شرايط خاصى بسر ببرند كه به مقتضاى آن اين روش را برگزيدهباشند .
ب - مبارزه با فرزندان
گاهى فرزندان ، به زندگى دنيوى آنچنان به گونه افراطى مىنگرند وجذب مظاهر آن
هامش
( 1 ) سوره انعام ، آيه 74 .