لَقَد اسمَعْتَلَونَادَيتَحَيّاً * وَ لكِنْ لَا حَياةَ لِمَن تُنادى
حيات و زندگى واقعى همان زندگىاى است كه قلب انسان باز باشد و بتواند دانههاى زندهى علم و حكمت را در زمين دل خود جذب كند ؛ همانند زمين حاصلخيزى كه دانههاى زنده و قابل رشد را به راحتى جذب كرده و با آب و املاح و نور آسمان ، آن را در دل خود پرورش مىدهد به درختى تنومند تبديل مىكند ؛ اما اگر آن زمين همانند دل مردهاى باشد ، هر مقدار هم كود يا آب بريزيم ، چيزى را در دل خود رشد نخواهد داد ؛ زيرا استعداد آن كار را در خود ايجاد نكرده است .
تمام قرآن ، حقيقت واحدى است
يكى از شيوههاى رايج قرآن اين است كه در ابتداى هر سوره ، مختصرى از مطالبِ سوره را بيان مىكند و در آيههاى بعدى همان موضوع را بهگونهاى گسترده مورد بحث و بررسى قرار مىدهد ؛ به عنوان نمونه در ابتداى همين سورهى مورد بحث ، خداى متعال ( در آيات 8 - / 6 ) فرموده است :
لِتُنْذِرَ قَوْماً مَّا أُنْذِرَ آبَاؤُهُمْ فَهُمْ غَافِلُونَ . لَقَدْ حَقَّ الْقَوْلُ عَلَى أَكْثَرِهِمْ فَهُمْ لَا يُؤْمِنُونَ . إِنَّا جَعَلْنَا فِي أَعْنَاقِهِمْ أَغْلَالًا فَهِىَ إِلَى الْأَذْقَانِ فَهُم مُّقْمَحُونَ .
اين آيات انذار و بيم است ؛ منتهى براى كسانى كه « حق القول عليهم » ؛ يعنى كسانى كه انذار شدند ؛ ولى از آن بهرهاى نبردند .
در آيههاى ابتدايى چنان فرمود و در اين آيهها نيز همان موضوع را بهگونهاى ديگر تفصيل داده است . خداى متعال در اين آيه مىفرمايد :
لِيُنْذِرَ مَنْ كانَ حَيَّاً وَ يَحِقَّ القَولُ عَلَى الكَافِرين .
ربط بين اينها در عبارتهايى است كه در اين دو آيه وجود دارد . در آيههاى ابتدايى « لايؤمنون » گفته و در اينجا « كافرون » آمده است ، يا در آنجا « حَقَّ القولُ » آورده و در اينجا « يَحقَّ القول » گفته است . اين حكايت از