استفاده مىكنند كه صحيح نيست و باعث مىشود تا شنوندگان دچار شك و شبهه شوند . به عبارت ديگر وقتى انسان نوشتهى مبالغهآميزى را مىخواند ، مىگويد : اين قسمت از سخن كه صحيح نيست ؛ پس حتماً ساير سخنان او هم صحيح نمىباشد . بايد مواظب بود كه حرفى كه بيان مىكنيم ، دقيق باشد .
/ ب
پيامبرى كه « نذير عُريان » بود ! /
در كتاب « تفسير امام حسن عسكرى عليه السلام » در تفسير آيهى وَ جَادِلْهُم بالتّى هى أحسن ؛ « 1 » و با آنها به روشى كه نيكوتر است ، استدلال ومناظره كن ، چنين گفته است كه اگر مطلب حقّى را بيان مىكنيد كه مطلب حق ديگرى را ثابت كنيد ، جدال به احسن كردهايد ؛ يعنى وقتى مىخواهيد حرف درستى را بيان كنيد ، با زبان نيك آن را بگوييد . اما موارد ديگرى وجود دارد كه جدال به احسن نيست و شامل بيان نيك نمىشود ؛ مثل آن جايى كه با يك سخن باطل ، قصد داريد مطلبى درست و به حق را اثبات كنيد ، يا اينكه سخن حقى را انكار كنيد به اين فكر كه اگر آن را قبول كنيد ، كار باطلى ثابت خواهد شد . « 2 » مقصود از بيان اين نكات اين است كه اگر به دنبال هدفى درست هستيم ، ابزار و وسايلى كه ما رابه هدف خواهد رساند ، هم بايد وسايل درست و صحيحى باشند . نبايد براى رسيدن به هدف صحيح ازابزار نادرست و باطل استفاده كنيم ؛ زيرا ابزار باطل ما را به راستى هدايت نمىكند .
وَ مَا علّمناهُ الشّعر و ما ينبغى له .
يعنى سزاوار پيغمبر صلى الله عليه و آله نيست كه او را شاعر بناميد ؛ زيرا او پيغمبرى است كه در بارهى خودش گفته است :
هامش
( 1 ) - / نحل ، 125 .
( 2 ) - / بحارالانوار ، ج 2 ، ص 125 ، كتاب العلم ، باب 17 ، ح 2 .