مطلب را استفاده كنيم ، خيلى كار كردهايم و آن ماه رمضان ، براى ما خيلى ؛ بابركت بوده است . نكند عمر ما همين طور سال به سال بگذرد امّا در آن هيچ پيشرفتى مشاهده نشود . عهد خدا اين است ، حقيقت عهدى كه بوده اين است : عهدِ « تسليم » . شيطان ، خدا را قبول داشت ، امّا چه چيزى را قبول نداشت ؟ سجده براى آدم را قبول نداشت . پس اگر كسى بگويد من خدا را قبول دارم ولى كارى كه خدا تعيين كره را قبول ندارم ، او به عهد خود با خدا عمل نكرده است ؛ او به طرف شيطان رفته است .
من اين مختصر را عرض كردم ، بقيهاش با حاج آقا رحمانى !
حاج آقاى رحمانى : خواهش مىكنم .
آيت الله مدّرسى : نه ، بنده مىخواستم امشب فقط يك كلمه عرض كنم ؛ چون شما آن جلسه قول داديد كه بحث را ادامه دهيد .
/ ب
در محضر مرحوم آقاى فلسفى /
حاج آقاى رحمانى : بسم اللَّه الرحمن الرحيم
يك روز با حضرت آيتاللَّه قاسمى ، محضر آقاى فلسفى بوديم و در مورد همين موضوعها بحث مىشد . آقاى فلسفى هم با آن بيان گرم و جذّاب و دلنشينْ صحبت كردند . اين بحث مطرح شد كه اصلًا منظور از كلمهى ( إله ) در لا الَه إِلَّا اللَّهُ ؛ معبود است نه خالق و پديدآورنده و آفريدگار جهان . در لَوْ كَانَ فِيهِمَا آلِهَةٌ إِلَّا اللَّهُ لَفَسَدَتَا « 1 » هم منظور از « آلِهة » ، معبودها و بتهايى است كه مردم نادان براى خود مىتراشيدند .
يكى از حاضران : امّا با توجّه به آيهى قبل از اين آيه كه خداوند مىفرمايد : أَمْ اتَّخَذُوا آلِهَةً مِنْ الأَرْضِ هُمْ يُنشِرُونَ « 2 » و نيز اين آيه :
هامش
( 1 ) - / انبياء ، 23 : ( اگر در آسمان و زمين ، جز « الله » ، خدايان ديگرى بود ، فاسد مىشدند ( ونظامجهان به هم مىخورد . )
( 2 ) - / انبياء ، 23 : ( آيا آنها خدايانى از زمين برگزيدند كه ( خلق مىكنند و ) منتشر مىسازند ؟ )