و بدون آنكه ساختمانها خراب شود ، همه مىميرند !
جواب : بله ! اين نمونهى بسيار كوچكى از آن واقعهى بزرگ و بىهمتاست . آن صدا جن و انس و ملائكهْ ، همه را مىكشد و با همان صدا همه زنده مىشوند . « 1 »
جاى عرصهى محشر كجاست ؟
آن طور كه بعضى از متكلّمين در كتابهاى خود آوردهاند ، قيامت پنجاه و چهار اسم و صفت دارد ؛ براى نمونه « القارعة » ، « الرّاجفه » .
اين پنجاه و چهار اسم و صفت براى قيامت ، در خود قرآن آمده است . در خطبهى امير مؤمنان عليه السلام هم اسمهاى ديگرى به آن اضافه شده است .
حال وقتى اين قيامت با اوصافش روى داد ؛ انفطار ، انفجار ، انكساف ، انخساف ، زلزله ، تبديل زمين به زمينى ديگر ، پيچيدهشدن آسمانها و . . . پيش آمد ؛ وقتى همهى مجموعههاى دنيوى به هم ريخت ، سيّاره ها از محور خارج شدند ، نه زمينى ماند و نه آسمانى ؛ عرصهى محشر كجاست و خلايق را در كجا جاى مىدهند ؟
از مجموع اين بيانها كه در قرآن آمده و روايات هم آنها را معاضدت و پشتيبانى نموده است ، برمىآيد كه نظام موجود فعلى ، همه به هم مىخورد و نظامى جديد روى كار مىآيد . يك عرصهى جديدى غير از اين عرصههايى كه ما الآن در ذهن داريم ، به وجود مىآيد .
آيا بعد از قيام قيامت ، آدم و حواى تازهاى خلق مىشود ؟
آيا بعد از آنكه بهشتى در بهشت جاى گرفت و جهنّمى به جهنّم رفت ، ديگر ديار تكليفى نيست ؟ ديگر جايى نيست كه كسى نماز بخواند و روزه
هامش
( 1 ) - / زمر ، 68 : ( ثُمَّ نُفِخَ فِيهِ أُخْرَى فَإِذَا هُمْ قِيَامٌ يَنظُرُونَ ؛ سپس بار ديگر در صوُر دميده مىشود ؛ ناگهان همگى به پا مىخيزند و در انتظار ( حساب و جزا ) هستند . )