بازهم بايد باور كند كه درهاى رحمت الهى به سوى وى گشوده است و خداوند تبارك و تعالى بندهء پشيمان خويش را مىپذيرد .
توّاب كسى است كه توبه را مىپذيرد و از گناهان عظيم در مىگذرد و هرگاه توبهء بنده تكرار شد ، قبول توبه نيز توسّط او تكرار مىگردد .
به بيان ديگر ، خداوند منّان مىفرمايد :
بازآ بازآ هر آنچه هستى بازآ * گر كافر و گبر و بتپرستى بازآ
اين درگهما درگه نوميدى نيست * صد بار اگر توبه شكستى بازآ
نكتهء قابل تذكّر اين است كه : تكرار بخشايش خداوند متعال ، مشروط بر آن است كه بنده ، واقعاً نادم و پشيمان بوده و به حالت ارزشمند توبه ، دست يافته باشد . چنين حالتى نيز وقتى پديد مىآيد كه انسان گناهكار لجاجت را كنار بگذارد و اصرار بر گناه خويش نداشته باشد . به عبارت رساتر ، صادقانه توبه كند و قصد فريب كارى و نيرنگ نداشته باشد . چراكه افراد حقّه باز كه عمداً و دانسته اصرار بر گناه داشته باشند و از توبه و تكرار توبه ، منظورى جز حيلهگرى نداشته باشند ، بعيد است توفيق توبهء حقيقى پيدا كنند .
توبه بر لب ، سبحه بر كف ، دل پر از شوق گناه * معصيت را خنده مىآيد ز استغفار ما
خوف و رجاء
اميد به رحمت و مغفرت الهى ، يكى از فضائل نيكوى اخلاقى و زائيدهء درياى محبّت حقتعالى است و رابطهء مستقيمى با ميزان ايمان انسان دارد ؛ به اين معنا كه هركسى ايمانش بيشتر باشد ، اميدش نيز افزونتر خواهد بود .
امّا نكتهء مهم در اين مبحث كه توجّه و التفات جدّى مىطلبد ، اين است كه