افزون بر اين ، اگر گناهى نسبت به ساير معاصى بسيار كوچك و صغيره باشد ، با انجام پىدرپى و اصرار بر ارتكاب آن ، ديگر صغيره نيست ؛ و حتّى از نظر فقهى هم ، اصرار بر گناه صغيره ، يك گناه كبيره است ؛ چنانكه گناه كبيره نيز با توبه ، ديگر كبيره محسوب نمىشود . امام صادق ( ع ) در اين زمينه ، تصريح فرمودند :
« لَا صَغِيرَةَ مَعَ الْإِصْرَارِ وَ لَا كَبِيرَةَ مَعَ الِاسْتِغْفَارِ » « 1 »
اكنون با توجّه به آنچه گفته شد ، به بحث از توبهء عوام و توضيحات مربوط به آن باز مىگرديم . گناهانى كه توبه را براى عموم مردم واجب مىسازد ، فراوانند و ذكر آن گناهان ، موضوع بحث جارى نيست و از جهت كثرت در اين نوشتار نمىگنجد و نوشتار مستقلّى مىطلبد . مثلًا فقط در خصوص تعداد گناهان كبيره ، در كتب بسيارى با استفاده از قرآن و روايات اهلبيت ( ع ) مباحثى بيان شده است . برخى تعداد كبائر را پنج گناه ، بعضى هفت ، پارهاى از كتب ، نُه ، بعضى ديگر بيست و يك ، گروهى سى و يك و برخى ديگر چهل گناه شمردهاند و حتّى در برخى كتب ، نقل شده است كه عدد گناهان كبيره به هفتصد نزديكتر است .
آنچه در اين مبحث شايان توجّه بيشتر است و با موضوع توبه ، مرتبط مىباشد ، يادآورى گناهانى است كه در اثر جهل يا عادت يا توجيه ، نوعاً مورد غفلت عمومى واقع شده و با وجود فراوانى ، نسبت به آن توبه نمىشود . اين قسم از گناهان و معاصى نيز در بين عموم مردم فراوانند و در ادامه ، صرفاً به برخى از مهمترين آن گناهان ، در سه بخش گناهان اعضاء و جوارح ، گناهان اجتماعى و گناهان اقتصادى اشاره مىشود .
هامش
( 1 ) . الكافى ، ج 2 ، ص 288