دوم ، آن كه سلام و صلوات و درخواست رحمت از خدا و آرزوى سلامتى براى ايشان است كه براى خود صلوات فرستنده نيز سودمند است . همانطور كه عبادت هاى مردم براى ايشان سودمند است صلوات و سلام بندگان هم براى ايشان سودمند است .
مبادا گفته شود كه آن ها كامل آفريده شده اند - على الخصوص بعد از آن كه دانستيم آن ها واسطه فيض الهى هستند - لذا اگر چنان چه مىشد و ممكن بود خداوند بيشتر از اين فيضى كه به آنان بخشيده حتما بخشيده بود . درست است كه آنها از جهت سعه وجودى كامل آفريده شدهاند و واسطه هاى فيض الهى بوده و بر جهان هستى مسلطاند ولى بايد اذعان داشت كه از نظر : « سير من الحق فى الحق و سير فى ذات الله تعالى » بى نهايت است و حدّ يَقِف ندارد .
لذا خداوند تعالى تام الفاعليه است در فيض رسانى ، و آنها تام القابليهاند در اخذ فيض ، ولى رحمت و سلام حضرت حق مثل وجودش بىحد و بى انتهاست لذا آنها از ازل تا ابد در اين سير ، سالك و سيّارند و مشمول رزق الهى هستند و اين فضيلت بهترين فضيلت هاست و شايد اين كه فرمود :
. ؛
فَتَعَالَى اللَّهُ الْمَلِكُ الْحَقُّ وَ لَا تَعْجَلْ بِالْقُرْآنِ مِنْ قَبْلِ أَنْ يُقْضَى إِلَيْكَ وَحْيُهُ وَ قُلْ رَبِّ زِدْنِي عِلْماً
« 1 » بگو پروردگارا ! بر دانش و آگاهى من بيفزا . اشاره به همين مطلب باشد .
سوم ، آن كه منظور از سلام و صلوات برايشان طلب شفاعت براى بنده باشد كه اين كار ، براى صلوات فرستنده مفيد است نه براى كسى كه صلوات بر او فرستاده شود ، مگر آن كه وقتى شفاعت به او سرايت كرد براى او هم سودمند باشد . كلام الهى است :
؛
وَ لَسَوْفَ يُعْطِيكَ رَبُّكَ فَتَرْضَى
« 2 »
و به زودى خداوند آن قدر به تو عطا خواهد كرد كه خشنود شوى .
هامش
( 1 ) . طه ، آيه 114 .
( 2 ) . ضحى ، آيه 5 .