و در آيهاى ديگر مىفرمايد :
. ؛
يَا بَنِيَّ اذْهَبُوا فَتَحَسَّسُوا مِنْ يُوسُفَ وَ أَخِيهِ وَ لَا تَيْأَسُوا مِنْ رَوْحِ اللَّهِ إِنَّهُ لَا يَيْأَسُ مِنْ رَوْحِ اللَّهِ إِلَّا الْقَوْمُ الْكَافِرُونَ
« 1 » . . . از رحمت خدا هم نااميد نشويد كه جز كفرپيشگان كسى از رحمت خدا نااميد نمىشود .
آن چه از قرآن و روايات بر مىآيد اين است كه در اسلام هيچ سدى براى گناه كار نيست و هيچ گناهى در اسلام نيست كه آمرزيده نشود .
خلاصه آن كه اين آيات هم لطفى ديگر است از جانب حق تعالى و خداوند تعالى بنده گنه كارش را به جهت بعضى از گناهان مثل شرك ، بيم داده و فرموده است :
؛
إِنَّ اللَّهَ لَا يَغْفِرُ أَنْ يُشْرَكَ بِهِ وَ يَغْفِرُ مَا دُونَ ذلِكَ لِمَنْ يَشَاءُ وَ مَنْ يُشْرِكْ بِاللَّهِ فَقَدِ افْتَرَى إِثْماً عَظِيماً
« 2 » خداوند تعالى كسى را كه براى او شريكى فرض كند نمىآمرزد ولى غير از اين هر گناه را بر هر كسى كه بخواهد مىآمرزد .
معناى اين مطلب آن است كه هر كس مشرك از دنيا برود شايان مغفرت نيست . مثل چنين شخصى مثل كسى است كه از سرلجاجت و عناد ، مرتكب گناه شده باشد نه از سر نادانى ، چرا كه شخص لجوج و معاند موفق به توبه نمىشود و عناد و لجاجتش مانع از رجوع اوست ، و گرنه اگر توبه مىكرد خداوند تعالى توبه او را هم مىپذيرفت . و نيز مثل او مثل كسى است كه در دم مرگ توبه كند ، چرا كه او در حقيقت توبه نكرده است ، بلكه به جهت عذابى كه مىبيند پشيمان شده است و گرنه اگر چنان چه او هم توبه كرده بود قطعا از او پذيرفته مىشد .
هامش
( 1 ) . يوسف ، آيه 87 .
( 2 ) . نساء ، آيه 48 .