معبود جهانيان
از قرآن چنين بر مىآيد كه خداوند تعالى معبود هر چيزى است و موجودات ، همگى تسبيح گوى خدا هستند . كلام الهى است :
؛
سَبَّحَ لِلَّهِ مَا فِي السَّمَاوَاتِ وَ الْأَرْضِ وَ هُوَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ لَهُ مُلْكُ السَّمَاوَاتِ وَ الْأَرْضِ يُحْيِي وَ يُمِيتُ وَ هُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ
« 1 » هر آن چه در آسمانها و زمين است تسبيح گوى او هستند ، چرا كه او عزيز و حكيم است . ملك آسمانها و زمين از آنِ اوست . جان مىبخشد و جان مىگيرد و او بر هر كارى قادر است . اول و آخر و پيدا و پنهان ، اوست و او از هر چيز آگاه است .
تسبيح موجودات در اوايل بعضى از سوره ها بارها تكرار شده است كه اين سوره - حديد - يكى از آنهاست و در اين آيات علت تسبيح موجودات را قيّوميّت خدا ذكر كرده و فرموده است كه اشيا هر كدام به گونه اى متعلق و مربوط به اويند ، لذا از اين جهت هيچ يك از موجودات استقلال وجودى ندارند ، مگر خداى تعالى كه اول و آخر و پيدا و پنهان است و جز او همه باطل بوده و استقلالى از خود ندارند بلكه ربط محض و تعلق صرف هستند :
« الا كُلُّ شىْءٍ ما خلَا اللهُ باطِلٌ ؛ هر چيزى غير از خدا باطل است » « 2 » ولى بنابر تعلقى كه همه موجودات به وجود حقه حقيقيه دارند و از اين جهت - يعنى از جنبه يلى الربى - موجودات حقيقى هستند و داراىِ شعور ، علم ، قدرت و اراده اند .
هامش
( 1 ) . حديد ، آيه 1 تا 2 .
( 2 ) . شيخ الاحمدى ، مكاتيب الرسول ، ص 510 ؛ بحارالانوار ، ج 22 ، ص 267 ، ( باب 5 ، أحوال عشائره و أقربائه . . . ) ، ح 12 .