من آمد مرا از ياد - خدا و قرآن - باز داشت و گمراهم كرد . شيطان هم كه از ديرباز مايه رسوايى و خواركننده انسان بوده است .
اما فراق معبود در نظر مردان خدا عذابش سختتر است نسبت به جدايى از اولياء الله . درك وصل و فراق نيز مختص مردان خداست ، و انسان بى ذوق از اين گونه مطالب محروم است . از قرآن و روايات چنين بر مىآيد كه انسان آفريده شده است تا به چنين دركى برسد ، خدا در اين رابطه مىفرمايد :
؛
وَ مِنَ النَّاسِ مَنْ يَتَّخِذُ مِنْ دُونِ اللَّهِ أَنْدَاداً يُحِبُّونَهُمْ كَحُبِّ اللَّهِ وَ الَّذِينَ آمَنُوا أَشَدُّ حُبّاً لِلَّهِ وَ لَوْ يَرَى الَّذِينَ ظَلَمُوا إِذْ يَرَوْنَ الْعَذَابَ أَنَّ الْقُوَّةَ لِلَّهِ جَمِيعاً وَ أَنَّ اللَّهَ شَدِيدُ الْعَذَابِ
« 1 » گروهى از مردم هستند كه غير از خدا كسانى را هم رديف با خدا در نظر مىگيرند و آن ها را مانند خدا دوست مىدارند . ولى كسانى كه ايمان آورده باشند دوستىشان نسبت به خدا بيشتر است . . . .
نقل شده است كه در هنگام مرگ ربيعه چند تن از عرفا پيش او رفتند . يكى از آنها گفت : كسى كه بر بلا صبر و پاى مردى نكند عارف نيست .
ديگرى گفت : هر كس كه شكر بر بلا نكند در عرفان خود صادق نيست .
سومى گفت : هر كس كه از بلا لذت نبرد در ادعايش صادق نيست .
ربيعه گفت : آن را كه بلا از ديدار مولايش باز دارد عارف نيست .
و چه خوب هم گفت . در همين رابطه خداوند در قرآن در ضمن نقل قضيه زنان مصر مىفرمايد :
هامش
( 1 ) . بقره ، آيه 165 .