كه سخن در اين مورد واضح و آشكار است ، لذا بايد اذعان داشت كه در كمال فصاحت و بلاغت است و آداب دعا و حضورِ عاشقِ تقصير كار در برابر معشوق آگاه از تقصيرِ او به اين وسيله رعايت شده است .
از قرآن چنين بر مىآيد كه عذابِ وجودِ هم نشين بد در جهنم حتى براى اشخاص عادى سختتر از عذاب آتش دوزخ است تا چه رسد به انسان عارفى كه همنشينش دشمنان خدا باشند . كلام الهى است :
؛
وَ مَنْ يَعْشُ عَنْ ذِكْرِ الرَّحْمنِ نُقَيِّضْ لَهُ شَيْطَاناً فَهُوَ لَهُ قَرِينٌ وَ لَنْ يَنْفَعَكُمُ الْيَوْمَ إِذْ ظَلَمْتُمْ أَنَّكُمْ فِي الْعَذَابِ مُشْتَرِكُونَ
« 1 »
و ما بر هر كس كه از ياد خداوند رحمان بيرون برود شيطانى مىگماريم تا هم نشين او باشد و اين شيطانها آنها را از راهرفتن باز مىدارند و آنها پيش خود گمان مىكنند كه راه يافته اند و هدايت شدهاند تا آن كه پيش ما مىآيند . - هر يك از آنها به آن شيطان كه با او هم نشين بوده است - خواهد گفت : اى كاش بين من و تو از مشرق تا مغرب فاصله مىبود . تو چه هم نشين بدى بودى ! - اين تأسف شما - ديگر پس از ستم كارى هاتان امروزه براى شما فايده اى نخواهد داشت . همانا شما هم با آنها عذاب خواهيد شد .
پيداست كه هم نشين بد در اين دنيا هم مايه عذاب است چه رسد به آخرت .
عارفى كه ديارش را ترك گفته و در جاى ديگرى وطن اختيار كرده بود مىگفت : دليل تركِ ديار ، اين بوده كه در آن جا هم نوع و هم رأيى نداشتم لذا از دست ناجنسان گريختم .
هامش
( 1 ) . زخرف ، آيه 36 تا 39 .