امام صادق ( ع ) نيز فرمودند :
« ايّاكَ وَ مُجالِسَةُ الْاشْرارِ فَانَّهُ يُوجِبُ سُوءَ الظَّنِّ بِالْأَخْيار
؛ « 1 » از هم نشينى با بدان بپرهيز كه موجب بدگمانى تو نسبت به نيكان مىگردد . »
11 . جهل و نادانى ، خود يكى از زندانها و مايه فريب آدمى است ؛ به ويژه اگر جهل مركب باشد .
اگر چه جهل و نادانى مخالف علم است ولى داراى انواعى است كه همه آن انواع مذموم و ناپسندند :
نوع اول : عمل به كارى است كه از روى دل خواه و بر مبناى ظهور شهوت و طغيان آن و بدون لجاجت و عناد با حق باشد . از آثار اين گونه جهالت يكى آن است كه پس از آرام گرفتن و ارضاى شهوت موجب پشيمانى در شخص بشود .
از آن نظر به اين حالت « جهل » گفته مىشود كه موجب ناديده گرفتن عواقب كار ، زشتى و زيبايى آن مىشود .
بر همين مبناست كه جوان كم تجربه را هم « جاهل » مىنامند . خداوند تعالى در همين رابطه مىفرمايد :
؛
إِنَّمَا التَّوْبَةُ عَلَى اللَّهِ لِلَّذِينَ يَعْمَلُونَ السُّوءَ بِجَهَالَةٍ ثُمَّ يَتُوبُونَ مِنْ قَرِيبٍ فَأُولئِكَ يَتُوبُ اللَّهُ عَلَيْهِمْ وَ كَانَ اللَّهُ عَلِيماً حَكِيماً
« 2 » توبه به درگاه خدا براى كسانى است كه از روى جهالت مرتكب كار بد شده باشند و بلافاصله توبه كنند ، آنها هستند كه خدا توبه شان را مىپذيرد .
هامش
( 1 ) . با اختلاف در متن روايت ، ر . ك : بحارالأنوار ، ج 71 ، ص 191 ، ( باب 14 ، من لا ينبغى مجالسة و . . . ) ، ح 4 .
( 2 ) . نساء ، آيه 17 .