از كلمات موجز رسول خدا ( ص ) است كه :
« عَزَّ مَنْ قَنَعَ وَ ذَلَّ مَنْ طَمِع
؛ « 1 » هر كس كه قناعت پيشه كرد عزيز و هر كس طمع پيشه كرد خوار گرديد . »
پيداست كه غالب صفات حسنه از قبيل عزت ، آسايش ، عفت ، امانت دارى و صداقت مرهون قناعت است . چنان كه بيش تر صفات زشت هم زير يوغ حرص و طمع قرار دارند ، مثل ذلّت ، سختى و . . . .
لذا در روايتى از رسول خدا ( ص ) و امير مؤمنان ( ع ) آمده است كه :
« انَّ اخْوَفَ ما اخافُ عَلَيْكُمْ اثْنان . اتِّباعُ الْهَوى وَ طُولُ الْامَل لِأَنَّ لْاتِّباعُ الْهَوى يُصدُّ عَنِ الْحَقِّ وَ طُولُ الْاملِ فَيَنْسِى الْآخِرَة ؛ « 2 »
از دو چيز بيش تر از هر چيز ديگر بر شما بيم ناكم : يكى پيروى از خواسته هاى دل و ديگرى آرزوهاى دراز كه پيروى از هوا و هوس جلوگير و سد راه حق و حقيقت مىشود و آزروى دراز آخرت را از ياد مىبرد . »
آرزوهاى دراز يكى از نتايج حرص و طمع است . لذا در روايات اكيدا از آنها نهى شده است .
از امام باقر ( ع ) روايت شده است :
« مَثَلُ الْحَريصِ عَلَى الدُّنْيا كَمَثَلِ دُودَةُ الْقَزَّ كُلَّما ازْدادَتْ مِنَ الْقَزّ عَلى نَفْسِها لَفّا كانَ ابْعَدَ لَها مِنَ الْخُرُوجِ حَتّى تَمُوتَ غَمّا ؛ « 3 »
مثل كسى كه به مال دنيا طمع دارد مثل كرم ابريشم است كه هر چه بر دور خود تار بيش ترى مىتند ، بيرون آمدن از آن برايش مشكل تر مىشود تا آن كه دق كرده و مىميرد . »
و در جاى ديگر فرمودند :
هامش
( 1 ) . ابن ابى الحديد ، شرح نهجالبلاغة ، ج 19 ، ص 50 .
( 2 ) . شيخ مفيد ، ارشاد ، ص 113 .
( 3 ) . كافى ، ج 2 ، ص 316 .