بلكه مىتوان گفت كه برانگيختگى انبيا هم جز به اين منظور نبوده است ، چرا كه قرآن هم وقتى كه براى بعثت رسولخدا ( ص ) دليل مىآورد علت آن را « آمرزش و پاك سازى نهادى » ذكر مىكند :
؛
هُوَ الَّذِي بَعَثَ فِي الْأُمِّيِّينَ رَسُولًا مِنْهُمْ يَتْلُو عَلَيْهِمْ آيَاتِهِ وَ يُزَكِّيهِمْ وَ يُعَلِّمُهُمُ الْكِتَابَ وَ الْحِكْمَةَ وَ إِنْ كَانُوا مِنْ قَبْلُ لَفِي ضَلَالٍ مُبِينٍ
« 1 » او كسى است كه در ميان بى سوادان فرستاده اى از بين خودشان برگزيد تا آيه هاى او را برايشان بخواند و نهادِ ايشان را پاك گرداندو به ايشان دانشِ كتاب و كاردانى بياموزد .
يا وقتى كه مىخواهد علت بعثت انبيا را ذكر كند ، برپا داشتن عدل و ميانه روى قلمداد مىكند و مىفرمايد :
؛
لَقَدْ أَرْسَلْنَا رُسُلَنَا بِالْبَيِّنَاتِ وَ أَنْزَلْنَا مَعَهُمُ الْكِتَابَ وَ الْمِيزَانَ لِيَقُومَ النَّاسُ بِالْقِسْطِ وَ أَنْزَلْنَا الْحَدِيدَ فِيهِ بَأْسٌ شَدِيدٌ وَ مَنَافِعُ لِلنَّاسِ وَ لِيَعْلَمَ اللَّهُ مَنْ يَنْصُرُهُ وَ رُسُلَهُ بِالْغَيْبِ إِنَّ اللَّهَ قَوِيٌّ عَزِيزٌ
« 2 » ما فرستادگان خود را با دليل آشكار فرستاديم و كتاب و ميزان را هم با ايشان فرو فرستاديم تا مردم را به قسط و ميانه روى فرا بخوانند .
هر يك از اين دلايل حتى عرفان به خدا هم كه در روايات مشهور هست كه
: « كُنْتُ كَنْزاً مَخْفِيا فَاحْبَبْتُ انْ اعْرَفُ فَخَلَقْتُ الْخَلْقَ لِكَىْ اعْرَفُ ؛ « 3 »
من گنج پنهانى بودم و ميل كردم شناخته شوم لذا موجودات را آفريدم بلكه شناخته شوم . » مقدمه ايست براى بندگى و قرب به خداوند متعال .
البته قرب به خدا ممكن نيست مگر بر كسى كه عالم ، مهذب و عارف - دانا ، پاك شده ، با شناخت - باشد . هم چنان كه نزديكى افراد اجتماع به يك ديگر نيز جز با عدالت اجتماعى امكان ندارد . جانِ كلام آن كه عبوديت و قرب به خدا هدف غايى آفرينش و
هامش
( 1 ) . جمعه ، آيه 2 .
( 2 ) . حديد ، آيه 25 .
( 3 ) . بحارالانوار ، ج 84 ، ص 198 و 344 ، ( باب 12 و 13 ) ، ذيل ح 6 و 19 .