خداوند سبحان دو گونه رحمت دارد : يكى رحمانى يعنى ما سِوَى اللّه رحمت رحمانى خداست . هر نعمتى به هر كس برسد ، وجود شامل هر ماهيتى كه بشود از باب رحمانيّت پروردگار عالم است . و اما
« رَحْمَةُ اللَّهِ قَريبٌ مِنَ الْمُحسِنَينَ »
خداوند متعال عنايتهاى خاصى به انسانهاى نيكوكار دارد . عنايت خاص يعنى رحيميت او .
شرح عرفانى
بنده وقتى به درخانهء خدا مىرود اگر توجه به رحيميت خدا كند و ببيند كه رحمت او بعضى اوسع بر بعض ديگر است . در آن حالت مىگويد :
« اللَّهُمَّ انّى اسْئَلُكَ مِنْ رَحْمَتِكَ بِا وْسَعِها ؛
خدايا به درخانهات آمدهام ، توجهم به رحمت توست و تو را به وسيعترين رحمتهايت قسم مىدهم . »
يعنى به آن صفات رحمانىات ، به آن صفتى كه
« وَسِعَتْ كُلَّ شَىْءٍ »
« 1 » به « كُنِ » رحمانى تو را قسمت مىدهم .
ولى ناگهان توجه پيدا مىكند كه صفت رحمان و رحيم ، عين ذات خداست ، لذا مىگويد :
« وَ كُلُّ رَحْمَتِكَ واسِعَة
اللَّهُمَّ انّى اسْئَلُكَ بِرَحْمَتِكَ كُلِّها ؛
يعنى : اى خدا ! همهء رحمتهايت وسعت دارد و همهء آنها عين ذات توست و وجود تو اوسع از همهء وجودها هست .
اى خدا ! به درخانهات آمدهام و به ذات مقدست كه اوسع از هروجودى است تو را قسم مىدهم . »
هامش
( 1 ) . اعراف ، آيه 156 .