به واسطهء خودسرىها ، ضرر به اين توحيد در قانون نزنيم ، يك بحث اين بود كه اگر چيزى را نمىدانيم نگوئيم ، بقول قرآن : « و لا تقف ما ليس لك به علم ان السمع و البصر و الفؤاد كل اولئك كان عنه مسئولًا » ( اسراء - 36 ) پيروى نكن از چيزى كه نمىدانى ، نگو چيزى را كه نمىدانى ، براى اينكه همهءجوارح و اعضاء تو ، حتى هويت تو ، اينها مسئوليت دارند . در روز قيامت ، آنها عليه تو يا له تو شهادت مىدهند ، و مخصوصاً ما طلبهها بايد مواظب باشيم با ظن و تخمين ، با شك ، با شقوق مشكوكى در مسأله چيزى نگوئيم ، اگر مسأله را مىدانيم بگوئيم و اگر مسأله را نمىدانيم با كمال صراحت بگوئيم نمىدانم ، در اين باره فىالجمله صحبت شد ، چيزى كه بحث امروز است و مهمتر از آخر بحث هفتهء گذشته است اين است كه ما بايد مواظب باشيم فكرمان را تحميل بر قرآن يا روايات اهلبيت نكنيم ، كه اگر چنين باشد حتماً هم كافريم ، هم ظالميم ، هم فاسق ، بايد ما قرآن را ، روايات اهلبيت را ، فتاواى فقهاء را بر فكر خودمان تحميل كنيم ، نه اينكه فكر خود را بر قرآن تحميل كنيم ، فكر خود را تحميل كنيم بر روايات ، فكر خود را تحميل كنيم بر فتاواى فقهاى عظام ، رضوانالله تعالى عليهم اجمعين . انسان گاهى يك فكرى دارد و اين فكر را مىخواهد به كرسى بنشاند ، و چون
اخلاق در توحيد (فارسى) — صفحة 113
مساهمون: الشيخ حسين المظاهري
ص١١٣