2 - از ديگرى تقليد نمايند : يعنى چون به هر دليل ، از رسيدن به اجتهاد باز ماندهاند ، مىتوانند از كسى كه اين راه را پيموده و به اندازه ضرورت و لزوم به احكام شرعيه واقف شده است ، تقليد و پيروى نمايند ، يعنى اين علم را از او بگيرند و مورد عمل قرار بدهند كه در اين صورت ، شخص تقليدكننده را مقلد و شخصى كه علم از او گرفته شده مرجع تقليد يا مقلد و وسيله نقل و انتقال اين معلومات را ، رسالهء توضيحالمسائل مىخوانيم .
3 - عمل به احتياط نمايند : در اين راه ، شخص مجتهد نيست لكن تقليد هم نمىكند لذا براى اطمينان خاطر از عمل به تكليف ، احتياط مىكند كه بحث مفصل فقهيه و حوزههاى علميه مطرح است .
اينكه پيامبراكرم ، علم به احكام را يكى از سه علم واجب قرار دادهاند منظور اينست كه بر هر فرد مسلمان واجب است به احكامى كه در تمام امور زندگى او جارى است علم داشته باشد و حكم خداوند را در رابطه با آن بداند و عمل كند .
بنابراين يك مسلمان به هر كدام از راههاى سهگانهاى كه ذكر شد ، عمل كند ، ناگزير از دانستن احكام الهى است . البته غالب مردم و شايد اكثريت قريب به اتفاق ، شق دوم يعنى تقليد كردن را انتخاب مىكنند ، لذا هر مقلدى بايد در اولين قدم از زندگانى پس از دوران بلوغش ، رساله مرجع تقليدى كه او را اعلم از ديگر مجتهدين مىداند ، بگيرد و بر اساس آن به حكم خداوند در قبال كارهايى كه بايد انجام بدهد آگاه شود .
تقليد از اولين روزى كه انسان پاى به دوران بلوغ مىگذارد آغاز و تا پايان روزى كه در اين جهان زندگى مىكند ادامه مىيابد ، بنابراين ، مقلدين وظيفه دارند كه آشنايى كامل بر اين رساله پيدا كنند ، يعنى اگر نماز مىخوانند بايد احكام و شرايط و آداب آن را بدانند ، اگر روزه مىگيرند ، نحوه انجام آن و زمان و مسايل مربوطه را بلد باشند . اگر خمس ميدهند ، اگر زكات مىپردازند ، مقدار و نحوهء پرداخت را بشناسند ، اگر حج مىروند ، مناسك و روش اجراى صحيح آن را بياموزند و همينطور در ساير فروع دين از جهاد و امربهمعروف و نهىاز
اخلاق و جوان (فارسى) — صفحة 112
مساهمون: الشيخ حسين المظاهري
ص١١٢