گاهى نماز حاجت مى خواند ، در جنگ مى فرمايد : « امَّتى ، امتىَ الصلوةَ » « 1 » ، پايين مى آمدندو براى غلبه بر دشمن نماز مى خواندند . گاهى هم براى غذايشان نماز مى خواندند . گاهى دعاى كميل امير المومنين ( ع ) « خَوفاً مِن نارٍ » پروردگار عالم است و گاهى « طَمَعاً فى جَنَّتِه » است . گاهى هم « استحياءً » ، گاهى « شكراً » و گاهى براى « محبت » ، اما غالباً آنجا كه بايد عبادت شود ( عبادت واجبى ) فقط براى خداست . لذا اگر در روايات مى خوانيم كه روش ائمه طاهرين هر هفت شهر بود ، براى اين است كه به ما سرمشق بدهند . همان هم دليل بر اين است كه اين هفت منزل را انسان بپيمايد ، هر راهش را بپيمايد ، نماز صحيح است ، قرب هم دارد ، مثوبت هم دارد ، اما اگر بخواهد يك بُراقى پيدا كند كه آن بُراق برساندش به آنجا كه « ثُمَّ دَنى فَتَدَلِّى فَكانَ قابَ قَوسَينِ او ادنى » « 2 » بايد داعى و عمل يك چيز باشد ؛ داعى ، خدا و عبادت هم براى خدا . اتحاد داعى و عمل مشكل است ، اما اين را گفته اند تا انسان به آن برسد .
رسيدن به اين مقامها كار مشكلى است . اگر انسان بخواهد بگويد مى رسم يا رسيدم ، جهل مركب است . انسان به اين سادگى به اين مقامها نمى رسد ، اما اين گونه مقامهايى وجود دارد و آنچه الآن سفارش مى كنم ، اين است كه افكار شمت ، گفتار شما و كردار شما مشوب نباشد يعنى مثلًا اگر يك طلبه اى براى تبليغ رفت ، ولو اين كه دنيا هم محرك اوست ، اما وقتى كه روى منبر نشست ، ديگر در آن وقت فقط با خدا باشد . براى اينكه منبرش بگيرد و مردم بگويند آفرين و اين عمل تأثير كند يا نكند و . . . نباشد . آن وقت ، فقط خدا باشد . همين طور كه نماز مى خوانيم و مى
گوييم « قُربَةً الَى الله » و انشاء الله هم از اول نماز تا آخر نماز « قُربَةً الَى الله » است و هيچ آلودگى ندارد ، در همه گفتار و كردارتان چنين باشد .
تقاضا دارم كه درس خواندنتان چنين باشد ، ولو محرك چيز ديگرى باشد ؛ روى محرك حساب نكنيد وقتى كه كتابتان را باز مى كنيد ، فقط براى خدا باشد : « تَقوموا لِلهِ
هامش
( 1 ) - چنين روايتى پيدا نشد ، ولى در بعضى روايات آمده است : عليكم بالصلاة عليكم بالصلاة فانها عمود دينكم . . ( محمد باقر مجلسى ، بحارالانوار ، ج 82 ، ص 222 )
( 2 ) - پس نزديكتر و نزديكتر شد تا آن كه فاصله او تا اندازه فاصله دو كمان يا كمتر بود . ( نجم / 8 - 9 )