گاهى قانون هم نمى تواند انسان را كنترل كند . اگر خانم معلم پرخاشگر باشد ، هر چند درس علوم تربيتى خوانده باشد يا روانشناس باشد و از عواقب پرخاشگرى دقيقاً مطّلع ، اما همين خانم روزى چند مرتبه در كلاس به بچّه ها توهين مىكند . وقتى غضب كرد و عصبانى شد ، ديگر به فكر اينكه اين عمل چه تأثيرى بر محصّل خواهد گذاشت و يا قانون چه برخوردى با او خواهد كرد ، نخواهد بود و همه را در آن حال فراموش مىكند . به همان ترتيب كه در مورد وجدان اخلاقى شرح داده شد ، قانون نيز تنها در مواقع عادّى و غير توفانى مؤثّر است و اين سدّ خاكى در مقابل سيل نمى تواند مقاومت كند .
مطلب ديگر آنكه اصولًا قانون به مقام شامخ انسان نمى خورد ، يعنى آنكه انسان اگر انسان باشد ، قانون لازم ندارد . بنا به عقيده ى جامعه شناسان تورّم قانون دليل بر انحطاط جامعه است و چه جمله ى خوبى ! اگر ديديد در مملكتى ، قانون روى قانون و تبصره روى تبصره وجود دارد ، بدانيد آن جامعه منحط است . از شاهكارهاى قرآن ، توجه به مقام شامخ انسان و احترام به آن است . اسلام كه از نظر قانون عنى است و مىتواند هر جامعه اى را از هر نظر اداره كند ، همين اسلام وقتى مراجعه به كتاب آسمانىِ آن ، قرآن مى كنيم مى بينيم كه از بين حدود هفت هزار آيه ، تنها ششصد آيه ى آن قانون است و بقيه مربوط به اخلاق . قرآن مى گويد : آمده ام انسان بسازم و اگر
ويژگيهاى معلم خوب (فارسى) — صفحة 221
مساهمون: الشيخ حسين المظاهري
ص٢٢١