حالتى است كه براى دل پيدا مىشود . چيزى كه خدا خيلى دوست دارد . به اندازهاى كه در روايات مىخوانيم : اگر كسى در شب تاريك زاد و راحلهاش را گم كرده باشد و ناگهان پيدا كند ، چقدر خوشحال مىشود ؟ اگر بندهاى توبه از گناه كند ، پروردگار عالم بيش از اين خوشحال مىشود « 1 » ؛ و بالاخره آن كه قرآن مىفرمايد :
( انَّ اللهَ يُحِبُّ التَّوّابينَ ) « 2 » آدمى كه توبه كند ، گناهكارى كه برگردد از كار زشتش و خود را اصلاح كند ، خدا اين را دوست دارد . خدا آن دلى را كه به واسطه آب توبه پاك شود ، دوست دارد .
اين شبها ، قرآن سرگذاشتن خيلى ثواب دارد . براى اينكه هم توبه است و هم دعا ؛ و اين دو از نظر قرآن و اهل بيت خيلى مطلوب است . اما يك وقت فقط دعا است . فقط گفتن « استغفرالله » و گفتن « العفو » و امثال اينها است كه ذكر است و دعا است ، گرچه مطلوب است
اما كارساز نيست . توبه واقعى نيست . توبه حقيقى نيست . توبه واقعى مال دل است نه مال زبان . دعاى حقيقى مال دل است نه مال زبان .
اگر دل در مقابل پروردگار عالم خاضع و سرافكنده شد ، و يك حالت خشوعى در دل پيدا شد كه خواه ناخواه اشك جارى مىشود و
هامش
( 1 ) . اصول كافى ، جلد 4 ، صفحه ى 180 ( باب التوبه ) .
( 2 ) . سوره ى بقره ، آيه ى 223 .