نيابت عام آغاز مىشود . » امام زمان ( عج ) در زمان غيبت كبرى نايبى از سوى خود تعيين نكردند و فرمودند :
« و اما الحوادث الواقعه فارجعوا الى رواة احاديثنا فانهم حجتى عليكم و انا حجت اللّه . » « 1 »
و اما حوادث و مشكلاتى كه براى شما رخ مىدهد ، در مورد آنها به راويان احاديث ما مراجعه كنيد ، زيرا آنان حجت من بر شما هستند و من حجت خداوندم . . .
از زمانى كه غيبت كبراى امام زمان ( عج ) شروع شد . بنا بر فرمودهء آن حضرت ، خمس به علما و مجتهدان جامع الشرايط تعلق گرفت . علماى بزرگى چون شيخ صدوق ، شيخ مفيد ، شيخ طوسى ، سيد مرتضى و سيد رضى از طريق خمس امور مربوط به مسلمانان را اداره مىكردند . بعد از آنان نيز علماى ديگرى مانند علامه حلى ، صاحب جواهر و شيخ مرتضى انصارى و مجتهدان و علماى ديگر خمس اموال شيعيان را دريافت مىكردند . در روزگار حاضر نيز مجتهدان جامع الشرايط به نيابت از امام زمان ( عج ) خمس درآمدهاى مازاد بر هزينههاى شيعيان را دريافت و در موارد تعيين شده از سوى شرع مقدس هزينه مىكنند .
موارد مصرف خمس
بنابر فتواى مجتهدان ، خمس شامل دو قسمت است : يك قسمت آن سهم سادات است و بنابر احتياط با اجازهء مجتهد جامع الشرايط مىتوان آن را به سادات فقير ، يتيم و درمانده در سفر اختصاص داده ؛ قسمت ديگر خمس سهم امام ( ع ) است كه در اين زمان بايد به مجتهد جامع الشرايط داده شود يا در مواردى كه ايشان اجازه دهد ، هزينه كرد .
هامش
( 1 ) . وسائل الشيعه ، ج 18 ، ص 101 .