سؤال كردند كه مقدارى نخ ريسيده و از درآمد آن پنج درهم به دست آورده است . آن حضرت در پاسخ فرمودند : « بايد يك درهمش را خمس بدهد . » در زمان امام حسن عسگرى ( ع ) خمس به وسيلهء وكلاى آنان در نقاط مختلف جمعآورى مىشد و حكايتهاى مشهورى در اين زمينه مطرح شده است كه ذكر بعضى از آنها بىمناسبت نيست .
سعد بن عبد اللّه كه يكى از علماى بزرگ آن زمان بود ، مىگويد كه روزى همراه محمد بن عيسى اشعرى قمى ، كه وكيل امام عسگرى ( ع ) در قم بود ، به خدمت آن حضرت شرفياب شديم . محمد بن عيسى صد و شصت كيسه از خمس شيعيان و نيز نامههايى از سوى آنان به همراه داشت و به امام عسگرى ( ع ) تقديم كرد . در كنار امام عسگرى ( ع ) فرزندشان حضور داشتند و امام به فرزند خود فرمودند : « بگو اين پولها و نامهها از سوى چه كسانى براى ما فرستاده شده و مقدار پولهاى خمس چقدر است . » فرزند امام عسگرى ( ع ) كه امام دوازدهم ( عج ) بودند ، پولها را جدا كردند و نام فرستندگان خمس و نامهها را ذكر فرمودند . آنانكه خمس درآمدهاى حلال بود ، كنار گذاشتند و خمسى كه از كسب حرام ، مثلا رباخوارى ، كمفروشى و غش در معامله به دست آمده بود نيز جدا كردند و فرمودند : اين پولها به درد ما نمىخورد ، زيرا از راه حلال به دست نيامده است .
شايان ذكر است كه در آن روزگار ، رسم بر آن بود كه وقتى كسى خمس خود را خدمت امام عسگرى ( ع ) مىآورد ، امام ( ع ) مقدار خمس و صاحبان آن را نام مىبرد تا در امامت ايشان ترديدى باقى نماند و شيعيان با اطمينان خاطر خمس خود را به امام تحويل بدهند . دليل اين امر آن بود كه در برههاى از زمان ، افرادى پيدا شدند كه خود را براى دريافت خمس شايسته مىدانستند و به دروغ مدعى امامت و رهبرى جامعه مىشدند و مشخص كردن مقدار خمس و صاحبان آن بهترين راه براى تشخيص امام ( ع ) ، در آن
برنامه زندگى (فارسى) — صفحة 63
مساهمون: الشيخ حسين المظاهري
ص٦٣