بديهى است كه خمس در زمرهء اموال شخصى امام و مجتهدان محسوب نمىشود . بنابر يك روايت صحيح ، وكيل امام رضا ( ع ) خدمت امام جواد ( ع ) عرض كرد : « اى فرزند رسول خدا ! مقدارى پول از پدر بزرگوارتان نزد من است . اين پولها را چه كنم ؟ » امام جواد ( ع ) فرمودند : « اگر خمس است ، متعلق به من است و اگر مال شخص پدرم است ، بايد به قاعدهء ارث تقسيم شود . »
از اين فرمودهء امام ( ع ) معلوم مىشود كه مجتهد جامع الشرايط كه به نيابت از امام زمان ( ع ) خمس را دريافت و مصرف مىكند ، مالك خمس نيست و اين خمس به دليل اجتهاد و مرجعيت اوست كه در اختيارش گذاشته مىشود .
مرحوم آيت اللّه بروجردى ( ره ) در جواب اين سؤال كه خمس در چه مواردى بايد مصرف شود ، مىفرمودند : خمس متعلق به امام زمان ( ع ) است و ما مىدانيم كه مهمترين و با ارزشترين هدفها نزد امام زمان ( ع ) حوزههاى علميه است و رسيدگى به ساير امور در مراتب بعدى قرار دارد . قرآن مىفرمايد :
و ما كان المؤمنون لينفروا كافة فلو لا نفر من كل فرقة منهم طائفة ليتفقهوا فى الدين و لينذروا قومهم اذا رجعوا اليهم لعلهم يحذرون . « 1 »
و نتوانند مؤمنان كه همگى به سفر روند . چرا از هر گروهى دستهاى به سفر نروند تا دانش دين خويش را بياموزند و چون بازگشتند ، مردم خود را هشدار دهند ، باشد كه از زشتكارى حذر كنند .
بنابراين آيهء شريفه ، جوانهاى با استعداد و خوشذوق بايد در حوزههاى علميه تحصيل كنند و مردم هم از طريق خمس طلبهها و حوزههاى علميه را
هامش
( 1 ) . قرآن ، توبه / 122 .