صاحبان آن را ذكر فرمودند . سهم امام را بدهيد تا خدمت ايشان ببرم . » ابو دردا مىگويد كه در مورد پرداخت خمس نگرانى من بر طرف شد . هنگامى كه خواستند بر پيكر مطهر امام حسن عسگرى ( ع ) نماز بخوانند ، جعفر بن على جلو آمد تا نماز بخواند كه ناگهان نوجوانى آمد و عباى جعفر را گرفت و گفت : « عمو كنار برو ! من به نماز خواندن برجنازهء پدرم شايستهترم . » ظاهرا در اين حين امام ( ع ) تصرف ولايى كردند ، به طورى كه جعفر و همهء افراد حاضر تمكين نمودند . بدين ترتيب ، شيعيان متوجه شدند كه امامت بعد از امام عسگرى ( ع ) به فرزند ايشان منتقل شده است .
بعد از شهادت امام حسن عسگرى ( ع ) عاملان خليفهء وقت كه از وجود فرزند ايشان آگاه شده بودند ، براى دستگيرى يا به شهادت رساندن وى به منزل امام عسگرى ( ع ) هجوم بردند . در آن هنگام ، امام زمان ( عج ) در سردابى پنهان شدند و از همان زمان غيبت صغراى ايشان شروع شد . غيبت صغراى امام زمان ( ع ) هفتاد و چهار سال طولى كشيد و در اين مدت شعيان از طريق نايبانى كه آن حضرت تعيين كرده بودند ، خمس و سهم امام را به آن حضرت مىرساندند .
نايبان خاص امام دوازدهم ( ع ) چهار تن بودند . اولين آنها عثمان بن سعيد و بعد از فوت او پسرش محمد بن عثمان ، بعد از او حسين بن روح نوبختى و آخرين نايب خاص امام ( عج ) على بن محمد سمرى بود . بجز اين نايبان خاص ، امام زمان ( عج ) وكلايى نيز در نقاط مختلف تعيين كرده بودند و آنان سهم امام را دريافت مىكردند و به نايبان خاص آن حضرت تحويل مىدادند . بدين ترتيب ، مىدادند . بدين ترتيب ، امام زمان ( عج ) امور مربوط به مسلمانان را به واسطهء اين نايبان اداره مىكردند .
هنگامى كه غيبت صغرى پايان يافت ، امام زمان ( عج ) به آخرين نايب خود ، على بن محمد سمرى ، فرمودند : « از اين زمان به بعد نيابت خاص تمام و
برنامه زندگى (فارسى) — صفحة 65
مساهمون: الشيخ حسين المظاهري
ص٦٥