پروردگار به من وحى شده است كه تو را در راه حق قربانى كنم ، تا نظر تو چه باشد . حضرت اسماعيل ( ع ) در جواب پدر عرض كرد : يا ابت افعل ما تؤمر ستجدنى ان شاء اللّه من الصابرين . « 1 » اى پدر ! آنچه به آن امر شدهاى ، انجام بده ! به اميد خداوند مرا از صابران خواهى يافت .
حضرت ابراهيم ( ع ) به محل جمرهء اولى رفت . شيطان هم بارى وسوسهء او به آنجا رفت تا او را به سرپيچى از فرمان الهى تشويق كند ، ولى حضرت ابراهيم ( ع ) با پرتاب كردن سنگهايى به شيطان ، او را از خود دور كرد . آن حضرت در جمرهء دوم نيز شيطان را ديد و به سوى او سنگ انداخت ، سرانجام در جمرهء عقبه نيز شيطان را با پرتاب كردن سنگ از خود دور كرد و عمل آن حضرت در تاريخ به صورت سنت درآمد .
در روز عيد قربان ، حاجيان فقط رمى جمرهء عقبه مىكنند و با سنگريزههايى كه در مشعر جمع كردهاند ، به طرف ستون سوم كه از دو ستون ديگر بزرگتر است ، هفت سنگ پرتاب مىكنند ؛ به عبارت ديگر ، در آنجا بت بزرگ را رمى مىكنند و آن را مىشكنند . جمرهء عقبه سمبل بت بزرگ است و بزرگترين بت ، نفس اماره است كه انسان را به انجام دادن بديها امر مىكند و سرسختترين دشمن انسان هم اوست . چنانكه در حديث آمده است :
« اعدى عدوك نفسك التى بين جنبيك . » « 2 »
بزرگترين دشمن تو نفس توست كه در نهاد تو قرار دارد .
هنگامى كه انسان بهجمرهء عقبه سنگ پرتاب مىكند ، بايد با اراده و معرفت اين كار را انجام دهد و از صميم قلب بر نفس اماره حمله كند ، سرّ سنگ زدن به جمرهء عقبه اين است كه خدايا بت درونى خود و نفس اماره را مىشكنم يا آن را كنترل و مهار مكنم . نفس اماره را كه مانند اسب چموش و سركشى است ، مىتوان با زدن دهنه مهار كرد و بر آن تسلط يافت .
هامش
( 1 ) . قرآن ، صافات / 102 .
( 2 ) . بحار الانوار ، ج 70 ، ص 36 .