است . پس چرا استبعاد مىكنى و نمىخواهى باور كنى ؟
« يا ايُّهَا النّاسُ انْ كُنْتُمْ في رَيْبٍ مِنَ البَعْثِ فَانّا خَلَقْناكُمْ مِنْ تُرابٍ ثُمَّ مِنْ نُطفَه ثُمَّ مِنْ علَقَه ثُمَّ مِنْ مُضْغَه مُخْلَّقَه وَغَيْرَ مُخَلَّقَه لِنُبيِّنَ لَكُمْ وَ نُقِرُّ فِي الارْحامِ ما نَشآءُ الي اجَلٍ مُسَمًّي ثُمَّ نُخْرِجُكُمْ طِفلًا »
« 1 » اگر شك در بودن قيامت دارى ، به خود و خلقت خود فكر كن . خاك بودى ، نطفه شدى . نطفه بودى ، علقه شدى علقه بودى ، مضغه شدى . مضغه بودى ، در شكم مادر به صورت طفلى در آمدى ، سپس متولد شدى . طفل بودى ، جوان شدى . جوان بودى ، پير شدى . بعد مىميرى و بعد هم همانطور كه اول به وجود آمدى دوباره زنده مىشوى .
چرا آن مراحل را كه مىبينى تعجب نمىكنى ؟ اما وقتى به زنده شدنت مىرسى ، تعجب مىكنى ؟ تعجب ندارد ، قدرت خداوند بر روى آن است .
« ذلِكَ بِأَنَّ اللهَ هُوَ الحَقُ وَانَّهُ يُحْييِ المَوْتي وَ أَنَّهُ عَلي كُلِّ شَييٍ قَديرٌ »
« 2 » اما دو نكته را نبايد فراموش كنيم :
نكته اول ( كه در قسمتهاى گذشته هم تذكر داده شد ) اينكه اصل اثبات معاد كارى ندارد . دليل فطرت دارد ، دليل استكمال و غايت دارد و دليلهاى ديگر ، كه همهاش از طريق قرآن اثبات مىشود . اما خصوصيات معاد تعبدى است ، لذا اگر از شما پرسيدند : به چه دليل عالم برزخ و شب اول قبر و . . . هست ، بايد گفت قرآن شريف فرموده است : « وَ مِنْ وَرائِهِمْ بَرْزَخٌ الي يَومِ يُبْعَثُونَ » « 3 »
هامش
( 1 ) - سوره حج ، آيه 5 ترجمه : اى مردم اگر شما درباره برانگيخته شدن مردگان شك و ترديدى داريد ( براى رفع شك خود به اين دليل توجه كنيد كه ) ما شما را نخست از خاك آفريديم آنگاه از نطفه ، آنگاه از خون بسته و بعد از پارهء گوشت تمام و ناتمام تا ( در اين انتقال و تحول قدرت خود را ) بر شما آشكار سازيم ( و از نطفهها ) آنچه را مشيت ما تعلق گيرد در رحمها قرار دهيم تا به وقتى معين ( چون گوهر از صدف ) طفلى از رحم بيرون آوريم .
( 2 ) - سوره حج ، آيه 6 ترجمه : آن ( قدرت نمايى الهى ) خود دليل است كه خداى قادر حق است و هم او البته مردگان را زنده خواهد كرد و او محققاً بر هر چيز تواناست .
( 3 ) - حَتّى اذا جاءَ احَدَهُم المَوْتُ قالَ رَبِّ ارْجِعُونِ لَعَلّى اعْمَلُ صالِحاً فيما تَرَكْتُ كَلّا انَّها كَلِمَة هُوَ قائِلُها وَمِنْ وَرائِهِمْ بَرْزَخٌ الى يوْمِ يبْعَثُونَ . فَاذا نُفِخَ فِى الصُّورِ فَلا انْسابَ بَينَهُمْ يوْمَئذٍ وَ لا يتَسائَلُونَ ( سورهء مؤمنون آيات 99 تا 101 ) . ( كافران در جهل و غفلت و دنبالهرو شيطانند ) تا آنگاه كه وقت مرگ هر يك فرا رسد در آن حال ( آگاه و نادم شده ) گويد بارالها مرا به دنيا بازگردان . تا شايد به تدارك گذشته عمل صالحى بجاى آرم ، هرگز نخواهد شد و اين كلمه ( ارجعونى ، مرا بازگردان ) را از روى حسرت همى گويد و ( ثمرى نمىبخشد كه ) از عقب آنها عالم برزخ است تا روزى كه برانگيخته شوند ( و در عرصه قيامت حضور يابند ) پس آنگاه كه نفخه صور قيامت دميده شد ، ديگر نسب و خويشى در بينشان نماند و كسى از ديگرى حال نپرسد .