« و ذللنها لهم » تكرار « لها مالكون » است يعنى اين حيوانات را براى آنها مسخر كرديم . اگر گاو مسخر نبود ، از شير او نمىشد استفاده كرد و اگر اسب چموش و رام نشدنى بود ، كسى نمىتوانست سوارش شود « فمنها ركوبهم و منها يأكلون » . « من » در اينجا كلمه تبعيضيه است « و منها ركوبهم » از بعضى از آنها براى سوار شدن استفاده مىكنند مثل الاغ و اسب « و منها يأكلون » و بعضى از اينها را از گوشتشان بهره مىبرند مثل گاو و گوسفند .
وَ لَهُمْ فِيها مَنَافِعُ وَ مَشارِبُ أَفَلا يَشْكُرُونَ ( 73 ) « و براى مردم در آن حيوانات منافع ( بسيارى از پوست و پشم و غيره ) و آشاميدنىهاى فراوان ( از شير و ماست و غيره ) قرار داديم ، آيا شكر اين نعمتها را نبايد بجاى آرند ؟ ! »
« أفلا » استفهام توبيخى است . يعنى اى انسان ما حيوانات را مسخر تو قرار داديم و اين يكى از نعمتهاى بزرگ خداست ، چرا اين نعمت بزرگ خدا را فراموش مىكنى ؟ شكر نمىگويى ؟ « و لهم فيها منافع » يعنى براى اين انسان در اين انعام منافعى است و منافع مثل پشم و پوست و گوشت و . . . و مشاربى هست مانند شير ، « افلا يشكرون » پس چرا انسانها شكرگزار نيستند ؟
پرستش غيرخدا
وَ اتَّخَذُوا مِن دُونِ اللهِ ءَالِهَه لَّعَلَّهُمْ يُنصَرُونَ ( 74 ) « و ( مشركان ) به غير از خدا ، خدايان ديگر گرفتند تا شايد ( از آنان ) يارى جويند »
نه تنها اين بشر شكرگزار نيست ، بلكه در مقابل خدا ، بت مىپرستد . « بت » فقط آن نيست كه با سنگ يا طلا و يا چيز ديگر بسازند و آن را بپرستند نه ، هوى و هوس ، اراده خود صفات رذيله ، مال ، مملكت ، سلطنت ، اينها همه براى انسان بت است . هر غير خدايى كه در دل باشد و به او دلبستگى پيدا كند بت است . اين الهه را گرفتند تا