ايشان آمد ، عقل ما هم چهل برابر شده ، ديگر احتياج نيست كه من خواسته باشم ولى نتوانم جنبه يد ربى را براى شما معنى كنم . ديگر نه احتياج به من و نه احتياج به كسى ديگرى داريد . انشاءالله او مىآيد و همه چيز را برايتان مىگويد و آنچنان است كه وقتى صحبت مىكند ، كره جهان او را مىبينند و او هم كره جهان را مىبيند ، همه حرفهاى او را مىشنوند . و مىتوانند با او حرف بزنند و آن وقت انشاءالله معنى دقيق عالم ذر معلوم مىشود .
پس معناى « الم اعهد اليكم » اين مىشود كه : اى بشر ! مگر در عالم ذر با هم معاهده نكرديم كه شيطانپرست نباشى ؟ اى بشر مگر در دنيا فطرتت به تو نمىگفت شيطانپرست نباش ، چشم و گوش بسته خودت را در اختيار كسى و چيزى آن هم مثل شيطان كه دشمن سرسخت توست نگذار ، چرا اعتنا كردى ؟ چرا راه خدا را رها كردى و به دنبال شيطان رفتى ؟ « انه لكم عدو مبين » اين كه شيطان دشمن آشكار شماست ، فطرتت هم درك مىكرد و از دشمن نبايد متابعت كرد . « و ان اعبدونى » آيا با هم بيعت نكرديم كه مرا عبادت كنى ؟ « هذا صراط مستقيم » صراط مستقيم عبادت من است چرا راه مستقيم را كه فطرتت مىگفت نرفتى ؟
وَ لَقَدْ أَضَلَّ مِنكُمْ جِبِلًا كَثيراً أَفَلَمْ تَكُونُوا تَعْقِلُونَ ( 62 ) « و خلق بسيارى از شما نوع بشر را ، اين ديو به گمراهى كشيد . آيا هنوز هم عقل و فكرتان را به كار نمىبنديد ( تا از فريبش در امان باشيد ) »
بله ، شيطان بسيارى از شما را گمراه كرد . چرا عقل نداريد ؟ ! با فرض اين كه آن « عهد » بوده و با هر فرضى كه شما بپسنديد ، اما معالوصف اين شيطان خيلى هم موفق بوده است .
قالَ فَبِعِزَّتِكَ لَاْغْوِيَنَّهُمْ اجْمَعينَ ، الّا عِبادَكَ مِنْهُمُ المُخْلَصين « 1 » شيطان گفت خدايا به عزت و جلالت همه را اغوا مىكنم ، همه آنها را گول مىزنم ، مگر بندگان مخلصت را .
قرآن مىفرمايد شيطان موفق بوده . « ولقد اضل منكم جبلا كثيرا » گمراه كرد از
هامش
( 1 ) - سوره ص ، آيه 83 / 84 ، ترجمه آيه : شيطان گفت به عزت و جلال تو قسم كه تمام خلق را گمراه مىكنم . مگر خاصان از بندگانت را كه دل از غير بريدند ( و براى تو خالص شدند ) .