جلسه نوزدهم
بسم الله الرحمن الرحيم
رَبِّ اشّرَحْ لي صَدْري وَ يَسِرْلي امْري وَ احْلُلْ عُقْده مِنْ لِساني يَفْقَهُوا قَوْلي
خلاصه بحث گذشته
در بحث قبلى گفتيم : در اين سوره قرآن از آن شاخه پربارى كه مربوط به اخلاق بود به شاخه پربار ديگرى آمده است و آن مسئله معاد است . در اين سوره مباركه بيشتر از همه چيز به مسئله معاد اهميت داده شده است و گويا زيربناى قرآن معاد و اعتقاد به معاد است .
درباره اصل معاد گفتيم كه از نظر همه مسلم است و هر كه قائل به خداست ، قائل به معاد هم هست و به قول قرآن كريم ، اصلًامعاد يك امر فطرى است .
دليل ديگرى در اثبات معاد
دليل ديگرى هم در قرآن براى اصل معاد هست كه علماى علم كلام آنها را در كتابهايشان آوردهاند و دليل مستقلى براى معاد قرار دادهاند . مثلًا قرآن شريف مىفرمايد :
« افَحَسِبْتُمْ انَّما خَلَقْناكُمْ عَبَثاً وَ انَكُمْ الَيْنا لا تُرْجِعُون »
« 1 » برگشت اين آيه شريفه به اين مىشود كه ، اگر معاد نباشد ، لغويت در خلقت لازم مىآيد . گاهى مىفرمايد اگر معاد نباشد عبث و گاهى مىفرمايد باطل است .
« وَ ما خَلَقْنَا السَّماءَ وَ الارْضَ وَ ما بَيْنَهُما باطِلًا ذلِكَ ظَنُّ الَّذينَ كَفَروُا » « 2 »
هامش
( 1 ) - سوره مؤمنون ، آيه 115 . ترجمه : آيا مىپنداريد كه ما شما را عبث ( و بيهوده ) خلق كرديم و به سوى ما بر نمىگرديد .
( 2 ) - سوره ص ، آيه 27 « و آسمان و زمين و آنچه بين اين دو است را باطل خلق نكرديم . اين پندار كسانى است كه كافر شدهاند »