اصلپنجم : معاد
اثبات معاد
مسألهء معاد از نظر اديان الهى مسألهاى ضرورى است و در قرآن كريم به صورت بارزى به اين مسألهء مهم و ضرورت آن پرداخته شده است .
اثبات معاد ، براهين و ادلّهء گوناگونى دارد كه در اين نوشتار به سه برهان اشاره مىگردد .
الف ) برهان حكمت : ترديدى وجود ندارد كه آفرينش جهان با اين عظمت ، نمىتواند بدون هدف و باطل باشد . رسيدن به اين زندگى دنيوى كه تكرار مكرّراتى بيش نيست ، حتّى براى مرفّهين ، پر رنج است و قطعاً نمىتواند هدف از خلقت باشد ؛ پس بايد بعد از مرگ نيز حياتى باشد تا بتوان ابديت و لذّت واقعى بدون درد و رنج و محنت را در آن ديد ، و گرنه خلقت جهان هستى ، عبث و باطل و بر خلاف حكمت خواهد بود .
ب ) برهان عدالت : اين جهان ، ظرفيت و اقتضاى اعطاى كامل پاداش نيكوكاران و كيفر بدكاران را ندارد . قصاص كسى كه هزاران نفر را كشته است ، در اين دنيا بيش از يك مرتبه امكان ندارد و پاداش واقعى كسى كه عالَمى را احيا كرده و به همنوعان خود خدمت نموده است ، در اين دنيا اعطا نمىشود . در حالى كه عدالت خداوند متعال اقتضا مىكند كه هر كس