دهد . همچنين امام مجتبى ( ع ) مىفرمايند : امور اخروى انسان بايد روزانه محاسبه و رسيدگى شود و با تصوّر اينكه فردا از دنيا خواهد رفت ، هيچ كارى را به آينده مؤكول نكند .
به عبارت روشنتر فعّاليّت آدمى بايد دو بّعدى باشد و همانطور كه با تهجّد ، شب زندهدارى ، نماز شب و تلاوت قرآن ، خانهء آخرت خويش را روشن مىسازد ، بايد به قدر كافى و در حدّ نياز ، به امور دنيوى نيز بپردازد و از هيچ كوششى در جهت تحصيل يك زندگى مطلوب ، دريغ ننمايد . در اسلام تنبلى ، تنپرورى و پرخوابى به شدت مذمّت شده است . از اينرو ، در روايات شريف اهل بيت ( عليهم السلام ) آمده است :
« إِنَّ اللَّهَ جَلَّ وَ عَزَّ يُبْغِضُ الْعَبْدَ النَّوَّامَ الْفَارِغَ » « 1 »
مبغوضترين مردم در نزد خداوند ، كسى است كه عمرش را به بطالت و تنبلى سپرى كند .
« أَبْغَضُكُمْ إِلَي اللَّهِ تَعَالَي كُلُّ نَئُومٍ وَ أَكُولٍ وَ شَرُوب » « 2 »
مبغوضترين افراد نزد خداوند كسى است كه زياد مىخوابد ، زياد مىخورد و زياد مىنوشد .
بنابراين سالك بايد به اندازهء نياز در صدد رفع حوائج دنيوى باشد و همواره براى رسيدگى به امور مادّى و معنوى ، حدّ اعتدال را رعايت كند و از افراط و تفريط بپرهيزد .
انسان ، موجودى دو بعدى
امتياز انسان نسبت به ساير موجودات ، اين است كه يك موجود دو بعدى است . يك بعد مادى و حيوانى دارد كه در فلسفه از آن با نام « جسم » و در روانشناسى از آن با نام « تمايلات » يا « غرايز » تعبير مىكنند . بعد ديگر انسان بعد معنوى است كه نشانگر جنبهء
هامش
( 1 ) . الكافى ، ج 5 ، ص 84
( 2 ) . مجموعة ورّام ( تنبيه الخواطر ) ، ج 1 ، ص 100