بنابر اين آيهء شريفه ، پذيرش اسلام مرهون شرح صدر است . كسى كه شرح صدر دارد ، مشمول هدايت خداوند است و مىتواند شيطان رجيم را به خاك مذلّت و بدبختى بنشاند . چنين كسى بر نفس امّاره مسلّط مىشود و هوى و هوس در او نفوذ نخواهد كرد . در مقابل ، كسى كه شرح صدر ندارد ، به تنگنظرى و كوتهفكرى دچار مىشود و با هر دعوت شيطانى ، خود را مىبازد ، حالت انفعالى پيدا مىكند و با يك اشارهء كوچك به سمت گناه مىرود و پرهيز از گناه و عصيان را بسيار دشوار و امرى غيرممكن مىپندارد . قرآن كريم در آيهء ديگرى نيز به اين نكتهء اساسى و مهم اشاره دارد :
( أفَمَن شَرَحَ اللهُ صَدْرَهُ لِلِاسْلامِ فَهوَ عَلَي نورٍ مِن رَبِّهِ فَوَيْلٌ لِلْقاسِيَةِ قُلُوبِهِمْ مَنْ ذِكْرِ اللهِ ) « 1 »
واى به كسى كه سعهء صدر ندارد و تنگدل و سياهدل است . بيچاره آن كسى كه نمىتواند با ياد خدا در ميان دريادلان باشد و از سعهء صدر محروم است .
اين آيات ، بيانگر اهميت سعهء صدر در موفّقيت انبياى الهى و بزرگانى است كه به موفّقيّتى چشمگير دست يافتهاند . از همين روست كه اميرالمؤمنين على ( ع ) مىفرمايند :
« آلَةُ الرِّيَاسَةِ سَعَةُ الصَّدْر » « 2 »
ابزار رياست داشتن سعهء صدر است .
كسى كه دريا دل است و سعهء صدر دارد ، هنگام نماز تلاطم درونى پيدا مىكند و خود به خود و با اشتياق فراوان به سوى نماز مىشتابد . روزهء ماه مبارك رمضان را فضيلت برمىشمرد و صبورانه روزه مىگيرد . هنگام پرداخت خمس و زكات ، به راحتى
هامش
( 1 ) . الزّمر / 22 : « پس آيا كسى كه خدا سينهاش را براى ( پذيرش ) اسلام گشاده و ( در نتيجه ) برخوردار از نورى از جانب پروردگارش مىباشد ، ( مانند انسان تاريكدل است ) ؟ پس واى به حال كسانى كه دلهايشان در اثر غفلت از ياد خدا سخت گرديد ، آنها در گمراهى آشكارى هستند . »
( 2 ) . نهجالبلاغه ، حكمت 176