در جهانى كه همهء ذرات و موجودات ، مشغول ذكرند و خداوند متعال را تسبيح مىنمايند ، حيف است انسان كه اشرف مخلوقات است ، ذكر خدا نگويد . قرآن كريم مىفرمايد :
( تُسَبِّحُ لَهُ السَّماواتُ السَّبْعُ وَ الْأَرْضُ وَ مَنْ فيهِنَّ وَ إِنْ مِنْ شَيْءٍ إِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِهِ وَ لكِنْ لا تَفْقَهُونَ تَسْبيحَهُمْ إِنَّهُ كانَ حَليماً غَفُورا ) « 1 »
آسمانهاى هفتگانه و زمين و هر كس كه در آنهاست او را تسبيح مىگويند و هيچ چيزى نيست مگر آنكه با ستايش ( از كمالات ) او را تسبيح مىگويد و لكن شما تسبيح آنها را نمىفهميد . حقّا كه او بردبار و آمرزنده است .
همهء موجودات ذكر دارند و اگر كسى گوش شنوا و شعور دينى داشته باشد ، تسبيح آنان را مىشنود . مرحوم آخوند كاشى ( رحمه الله ) وقتى در مدرسهء صدر بازار اصفهان نماز شب مىخواند ، در و ديوار و گياهان مدرسه با او هم صدا مىشدند و ذكر خداى تعالى را مىگفتند . وقتى داود پيامبر ( ع ) زبور مىخواند ، همهء عالم وجود با او هم صدا مىشدند . ( يا جِبالُ أَوِّبي مَعَهُ وَ الطَّيْر ) « 2 » علاوه بر كوه كه با او زمزمه مىكرد ، پرندگان اطراف او جمع مىشدند و زبور مىخواندند .
هر كسى بايد ذكرى را همواره در همه حال - چه هنگام كار ، چه هنگام رانندگى و پيمودن مسير ، چه قبل از خواب و چه هنگام بيدارى - بر زبان داشته باشد . و اگر در محفلى امكان زمزمه كردن ذكرى را دارد ، بهجاى سخنان نامربوط و لغو ، آن ذكر را زمزمه كند .
قرآن كريم يكى از صفات مؤمنين را توجّه آنان به ذكر در همهء حالات بر مىشمرد .
هامش
( 1 ) . الإسراء / 44
( 2 ) . سبأ / 10