فراوانى شدهاند . بسيارى از آنان در اين راه نورانى بهطرز جانگدازى به شهادت رسيدهاند ، ولى دست از تحقيق در علوم دينى نكشيدهاند و كتب ارزشمندى براى نسلهاى بعدى به يادگار گذاشتهاند . حداقل كارى كه نسل امروز مىتواند براى جبران زحمات علماى گذشته انجام دهد ، اين است كه به مطالعهء كتب آنان بپردازد و وقت خود را بيهوده تلف ننمايد .
در مورد مرحوم صاحب جواهر الكلام نقل كردهاند فرزندى داشت كه عصاى دست او بود و در جوانى به مرگ ناگهانى دچار شد . غسل و كفن او تا عصر روز وفات به طول انجاميد و دفن او براى فرداى آن روز ماند . مرحوم صاحب جواهر جنازهء فرزند خويش را كنار اتاق نهاد و به تقرير كتاب شريف خود مشغول شد . يعنى مصيبت فقدان فرزند جوانش مانع مطالعه و تحقيق او نشد . بعد هم ثواب نوشتار خود را به روح فرزندش هديه كرد . علماى عظيمالقدر گذشته به اين صورت زحمت كشيدهاند و كتبى همچون « جواهر الكلام » « 1 » كه سالها است در عالىترين سطوح حوزههاى علميّه تدريس مىشود ، به نسل كنونى هديه كردهاند . اين جانفشانىها ، وظيفهء نسل حاضر را سنگينتر مىكند ، خصوصاً براى اهل معرفت و كسانى كه طالب حركت به سوى خداوند تعالى هستند ، وفا اقتضا مىكند به مجاهدت علمى بپردازند و خود را از نقطه نظر كسب دانش تجهيز نمايند .
هامش
( 1 ) . كتاب « جواهر الكلام فى شرح شرائع الإسلام » ، اثر مرحوم آيت الله محمدحسن نجفى ( 1266 - 1192 ه ق . ) است كه علاوه بر در برداشتن يك دورهء كامل فقه شيعه ، جامع جميع كتب فقهى نيز مىباشد و از مشهورترين و با ارزشترين آثار فقهى قرن سيزدهم به شمار مىرود .