پيشرفت نمىكند و وابسته است ، بايد به كمبود مطالعه در بين افراد آن ملّت پى برد .
قرآن كريم تأكيد فر اوانى بر علم اندوزى و تحصيل دانش دارد . همانطور كه قبلًا بيان شد ، اوّلين آياتى كه در غار حرا بر قلب نازنين پيامبر گرامى ( ص ) نازل شد ، در خصوص تعليم و تعلّم بود و برنامهء آموزشى آن حضرت را تدوين مىكرد :
( الَّذي عَلَّمَ بِالْقَلَم ، عَلَّمَ الْإِنْسانَ ما لَمْ يَعْلَم ) « 1 »
بنابراين اگر كسى طالب پيشرفت است ، بايد به تحصيل علم و تحقيق و مطالعه بپردازد . همهء افراد بايد به نسبت مقطع تحصيلى كه در آن قرار دارند يا به نسبت موقعيّت سنّى و اجتماعى خود ، تلاش علمى داشته باشند . دانش آموز ، دانشجو يا طلبهء علوم دينى بايد خوب درس بخواند و اوقات پر ارزش خود را به بطالت و بيهودگى نگذراند . اگر كسى طالب ديندارى است ، بايد در خصوص علوم دينى تحقيق و مطالعه كند . اساساً در اصول دين ، تقليد جايز نيست و هر مسلمانى بايد با تحقيق و مطالعه ، اصول دين اسلام را به صورت استدلالى بياموزد . به گونهاى كه اگر از او دربارهء توحيد ، نبوت يا معاد ، سؤال نمودند ، با منطق و استدلال قادر به پاسخگوئى باشد . اگر از يك شيعه بپرسند : دليل تو براى اثبات امامت ائمهء هدى ( عليهم السلام ) چيست ؟ بايد بتواند با اقامهء برهان قاطع ، امامت را اثبات كند . موضوع مهدويت كه امروزه رويكرد مناسبى در جامعه دارد ، بايد با تحقيق جامع براى جوانان حل شده باشد و بتوانند پاسخگوى شبهاتى كه در اين خصوص وارد مىشود ، باشند . تسلط استدلالى بر اصول دين و دانستن موارد ذكر شده ، نياز به مطالعهء مستمر و منظّم دارد .
رسالهء توضيح المسائل يك مرجع تقليد ، حاصل بيش از پنجاه سال زحمت و تلاش شبانه روزى است . شايسته است نسل حقجوى جوان لااقل احكام ضرورى خود كه به دانستن آن نياز دارند را از رساله مطالعه كنند و به ديگران نيز بياموزند . بزرگان دين براى بقاى دين و انتقال معارف اسلامى از نسلى بهنسل ديگر ، متحمّل شدائد و مصائب
هامش
( 1 ) . العلق / 5 - 4