به گفتار پيغمبر راستگوى * زگهواره تا گور دانش بجوى
اين فرمايش نبىّ گرامى ( ص ) ، علاوه بر آنكه بيانگر تأكيد آن حضرت بر تحصيل علم است ، يك نكتهء تربيتى مهم را نيز اثبات مىنمايد و آن اينكه غريزهء علم يا بى مانند غريزهء خوردن و آشاميدن در كودكان بالفعل است و پدر و مادر وظيفه دارند غريزهء علمجوئى فرزند خويش را به درستى ارضاء نمايند . به گونهاى كه از همان طفوليت تا آخر عمر ، جويندهء دانش باشد و تحت هيچ شرايطى از مطالعه و كوشش در جهت كسب علم ، منصرف نشود .
كمى دقت در زندگى نامهء دانشمندان بزرگ و اهل علم ، مداومت آنان بر مطالعه و تحصيل علم و دانش را نشان مىدهد . بسيارى از محقّقان ارجمند و جويندگان دانش ، نقل كردهاند كه به جز ايّام خاصّى نظير روز فوت پدر و مادر و فرزند يا شب عروسى خود ، هيچ زمانى مطالعه و تحقيق را رها نكردهاند . حتّى در زندگى نامهء مُلا صالح مازندرانى - داماد علامهء مجلسى - آمده است كه ايشان در شب عروسى ، اوّل طبق معمول هر شب مطالعه كرد و بعد به نزد همسر خود رفت . اتفاقاً نقل كردهاند مسئلهء مورد مطالعه براى او حل نشد و چون دختر علامهء مجلسى اهل علم بود ، مسئلهء شوهر را پاسخ گفت . در واقع آن زن و شوهر در شب عروسى خود ، مباحثهء علمى داشتند . علاقهء وافرى كه اين گونه افراد به مطالعه و تحصيل دانش دارند ، از نوع تربيت آنان در كودكى سرچشمه مىگيرد . اگر پدر و مادر ، اهل تحقيق و مطالعه باشند و در مقابل ديد فرزندان خود با كتاب سر و كار داشته باشند ، فرزندان از شيرخوارگى با برداشت از رفتار والدين خود كتاب خواندن را مىآموزند و تا آخر عمر اهل مطالعه مىمانند . همچنانكه اگر پدر و مادر ، صرفاً اهل خوشگذرانى و تماشاى فيلم و سرگرمىهاى ديگر باشند و وقت خود را به بطالت بگذرانند ، نبايد از فرزندان خود انتظار مطالعه داشته باشند .
هر ملّتى كه مطالعهء كافى دارد و فرهنگ كتاب خواندن و تحقيق و پژوهش در ميان افراد آن ملّت رايج است ، موفّق و پيروز خواهد شد و چنانچه قومى يا ملّتى